مسکن به عنوان یکی از مهم‌ترین پیشرانه‌های اقتصادی کشور شناخته می‌شود .به همین منظور دولت‌ها به‌منظور تسری در روند ساخت‌وساز و همچنین خانه‌دار نمودن دهک‌های پایین جامعه طرح‌های مختلف را پیشنهاد و به اجرا در می آورند.

مسکن مهر ۱۴ ساله شد

به گزارش کارآفرین نیوز، ساخت‌وساز و معادلات مسکن حدود ۳۰۰ صنعت در کشور را در گرفته و  گردش مالی این صنایع نیز منجر به جذب نقدینگی توسط بانک‌ها می‌شود. با این وجود به دلیل شرایط اقتصادی ساخت‌وساز به طور تمام‌ وکمال در کشور جریان ندارد. مسکن مهر هم در دولت های نهم و دهم با هدف حل معضل خانه دار شدن به ویژه اقشار کم‌درآمد و بی بضاعت طراحی شد.

 در طرح مسکن مهر دولت با واگذاری زمین رایگان سعی داشت خانه سازی را در کشور رشد داده و دهک‌های پایین جامعه خانه‌دار شوند. با روی کار آمدن دولت حسن روحانی و به طبع آن وزارت عباس آخوندی به عنوان وزیر راه و شهرسازی این پروژه از دستور کار دولت خارج شد. آخوندی در مصاحبه‌ای در خصوص مسکن مهر اعلام کرده بود: افتخار می‌کنم در دوره مدیریتم حتی یک مسکن مهر افتتاح نکردم.! پس از خروج آخوندی از وزارت راه و شهرسازی، بار دیگر پروژه مسکن مهر کلید خورد و تا به امروز هنوز این پروژه به اتمام نرسیده است.




پروژه مسکن مهر چیست

طرح مسکن مهر مبتنی بر این امر است که ارزش زمین، بخش قابل توجهی از هزینه تمام شده مسکن را به خود اختصاص می‌دهد که این سهم در دوره‌های مختلف ۴۰ الی ۴۵ درصد و در سطح استان تهران بالغ‌بر ۶۰ درصد است.

درواقع دولتِ وقت به‌منظور پاسخگویی نیاز مردم به تأمین مسکن، این پروژه را طرح ریزی نموده بود و در عین حال متعهد شده بود که سالانه ۱.۵ میلیون واحد مسکونی در سطح کشور به بهره برداری برسد. به همین منظور در بند «د» تبصره ۶ بودجه سال ۱۳۸۶  ذکر شد به‌منظور تأمین مسکن مناسب برای آحاد جامعه به خصوص اقشار کم‌درآمد و جهت نیل به اهداف تعیین شده راهکاری‌های مانند اجاره بلند مدت زمین در چارچوب حق بهره برداری از زمین‌های دولتی پیشنهاد شد.

دستورالعمل این طرح در تیر ماه سال ۱۳۸۶ توسط وزیر مسکن و شهر سازی ابلاغ شد که مطابق با تبصره ۴ بند «ب» آن، کلیه وظایف وزارت مذکور در خصوص اجرای طرح مسکن مهر در شهرهای زیر ۱۲۰۰۰ نفر اعم از تهیه زمین، دریافت لیست متقاضیان پالایش شده از وزارت تعاون و معرفی متقاضیان به بانک‌های عامل جهت اخذ تسهیلات و نظارت بر تهیه طرح‌های آماده سازی تفکیکی و عملیات آماده‌سازی و عملیات ساخت واحدها به بنیاد مسکن انقلاب اسلامی واگذار شد.

دولت دهم به‌منظور پیشبرد اهداف ذکر شده در زمینه تولید و عرضه مسکن و در عین حال ساماندهی و حمایت از تولید لایحه یک‌فوریتی را در تقدیم مجلس کرد .این لایحه در سال ۱۳۸۷ با تأیید شورای نگهبان مصوب شد.

در انتهای پاییز  همان سال طی مصوبه هیات دولت در شهرهای زیر ۲۵۰۰۰ نفر جمعیت، اقدامات مربوط به مسکن مهر را به عهده بنیاد مسکن انقلاب اسلامی واگذار کرد. در واقع این برنامه در قالب واگذاری حق بهره برداری از زمین برای تهیه مسکن کوچک یا متوسط و به‌منظور کم نموده و حذف هزینه قیمت تمام شده زمین و متناسب با توان مالی خانوارهای کم‌درآمد مصوب شده بود.

مسکن مهر ۱۴ ساله شد

مطابق با این طرح کلیه افراد متقاضی مسکن توسط اداره تعاون شهرستان به وزارت مسکن و شهرسازی معرفی می‌شوند. این وزارتخانه پس از تأیید شرایط متقاضی، اقدام به تخصیص زمین مورد نیاز به تعاونی مسکن داده تا عملیات آماده سازی و احداث مسکن از طریق این تعاونی و یا انتخاب یک مجری دارای شرایط، انجام گیرد.

 همچنین به‌منظور اجرای این طرح در کلان‌شهرها (تهران، مشهد، اصفهان، تبریز و کرج) شهرهای جدید هم‌جوار پیش بینی شده بود.با این وجود اما مطابق با نظرات کارشناسان، مسکن مهر تنها به بخشی از اهداف تعیین شده خود دست یافت.

علی نیکزاد، وزیر مسکن و شهرسازی دولت نهم در این خصوص گفته بود : نحوه و کیفیت اجرای این طرح به نحوی به هدر رفت منابع متقاضیان، بانک‌ها و انبوه‌سازان منجر شد که تا پایان دولت دهم کمتر از ۳۰ درصد از این تعهد اجرا شده و آن بخش اجرا شده نیز به معضلی برای سازندگان و خریداران تبدیل شد.

نیک زاد در ادامه گفت: از ابتدای دولت نهم بالغ‌بر ۴.۴ میلیون  واحد مسکن مهر در شهرها و روستاها شروع به ساخت شده‌اند که نیمی از این تعداد در روستاها بوده‌اند، ۱.۵ میلیون واحد از این تعداد تا خرداد ۱۳۹۲ تحویل شد.

وزارت راه و شهرسازی دولت روحانی نیز اعلام کرد که از کل حدود ۲ میلیون و ۶۰ هزار واحد مسکن مهر تحویل شده به متقاضیان، یک میلیون و ۳۷۰ هزار واحد معادل ۶۷ درصد از کل این پروژه در دولت یازدهم و دوازدهم تکمیل و به متقاضیان تحویل شده است.

موافقان و مخالفان این پروژه چه می‌گویند؟

ساخت مسکن در تیراژ بالا، پایین آمدن سهم هزینه‌های ثابت در هر متر مربع، ارزان‌سازی در عین دعایت حداقل استانداردهای لازم، حذف قیمت زمین از هزینه تمام شده مسکن، پرهیز از تجمل‌گرایی، افزایش امید به خانه‌دار شدن اقشار کم‌درآمد، استفاده از تسهیلات ارزان‌قیمت و. . . از مزایایی این طرح بوده که موافقان به آن اشاره داشته‌اند.

مخالفان اما اعلام کرده اند که این طرح حتی در اهداف اولیه خود نیز شکست‌خورده است. خانه‌دار کردن اقشار کم‌درآمد به دلیل عدم شناسایی صحیح گروه‌های هدف با شکست مواجه شده است و بسیاری از افرادی که صاحب این املاک شده‌اند، جزء دهک اول جامعه نبوده‌اند. از طرف دیگر در این طرح هدف اصلی بعدی جلوگیری از افزایش قیمت مسکن بوده که مطابق با اظهارنظر کارشناسان این امر نیز محقق نشده است.

بر اساس آمارها از سال ۸۵ تا ۹۲ که این طرح در کشور در جریان بود قیمت مسکن در تهران ۶ برابر شده است. با این‌ وجود اما منتقدین دولت روحانی نظر متفاوتی دراین‌خصوص داشته‌اند. آنها اعتقاد دارند از سال ۹۲ که طرح مسکن مهر توسط دولت متوقف شد قیمت مسکن دچار جهش عجیبی شده است که در طی ۸ سال دولت روحانی قیمت مسکن افزایش ۶۸۹ درصدی را داشته است، که اگر دولت فقط بخشی از این تعهد را پیگیری و به اتمام رسانده بود شاهد چنین افزایش خیره‌کننده‌ای نبوده‌ایم.

یکی دیگر از معایب این طرح که مخالفان به آن اشاره دارند به حاشیه‌نشینی در کلان‌شهر ها مربوط می‌شود. آنها معتقد هستند احداث ساختمان در حاشیه شهر ها منجر به افزایش غیر معمول جمعیت در این مناطق شده و ناهنجاری های اجتماعی را در پی دارد.

مسکن مهر ۱۴ ساله شد

از طرف دیگر آنها اعتقاد دارند، مشکل دیگر مسکن مهر به عدم توازن امکانات زیر ساختی نیز مربوط می‌شود. با وجود به اتمام رساندن بخشی از این پروژه هنوز برای مراکز آموزشی، مذهبی و بهداشتی فکری نشده است، همچنین مشکلات مربوط به انشعابات آب، برق و گاز نیز به‌وضوح قابل رویت است.

نکته بعدی که مخالفان به آن اشاره دارند به موضوع ایمنی این ساختمان‌ها مربوط می‌شود. به دنبال زلزله کرمانشاه در سال ۱۳۹۶ بخشی از این واحدهای مسکن مهر تخریب شد. عده‌ای کیفیت پایین ساخت و عده‌ای قرارگیری بر روی گسل را علت تخریب این واحدها دانسته‌اند. با این وجود مخالفان تاکید دارند در هر صورت چه پایین بودن مقاومت ساختمان و چه قرارگیری روی گسل نشان میدهد که بر روی این طرح به طور مشخص کار نشده است چراکه نیاز بوده قبل از احداث منطقه از نظر گسل بررسی شود.

در این خصوص حسن قربانخانی، رئیس سازمان نظام مهندسی ایران، در اظهارنظری اعلام کرد که «سازمان نظام مهندسی هیچ نظارتی در ساخت واحدهای مسکن مهر نداشته و هیچ مهندس ناظری هم از سوی این سازمان برای واحدهای مسکن مهر معرفی نشده‌اند.

ماجرا هر چه هست مسکن با زندگی بخش عظیمی از جامعه گره خورده است. پروژه مسکن مهر نیز، با هدف خانه دار کردن  ﻗﺸﺮ ﺿﻌﻴﻒ و ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺷﻬﺮی و روﺳﺘﺎﻳﻲ جامعه شروع به کار کرد، این پروژه‌ها در روند شکل‌گیری خود، با مشکلات رو روبه شد که شناسایی و اولویت‌بندی آن‌ها در جهت برطرف کردن آن‌ها ضروری است.

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
7 + 1 =