نمایندگان مجلس شورای اسلامی، طرح تحول بازار و صنعت خودروهای سبک را به علت حضور دلالان و واسطه گران در بازار خودرو، ضرر انباشه خودروسازان و نارضایتی مردم در خصوص قیمت ها و عرضه خودرو مصوب نموده اند.

 آیا خودرو در جاده بورس حرکت می کند

به گزارش کارآفرین نیوز، مسئله افزایش قیمت خودرو محل مناقشه میان موافقان و مخالفان عرضه خودرو از مسیر بورس کالا است . نمایندگان مجلس به‌عنوان موافقان عرضه خودرو از مسیر بورس کالا معتقدند آنچه در حال حاضر بازار خودرو را نابسامان کرده حضور دلالان و واسطه‌ها است.

با وجود این‌که صنعت خودرو در ایران بیش از نیم‌قرن قدمت دارد، اما بازار خودرو در چند سال اخیر یکی از پرچالش‌ترین زمان‌های خود را سپری می‌کند. هیجانات کاذب بازار و عدم توازن در عرضه و تقاضا سبب شده قیمت خودرو به‌صورت غیرمنطقی در بازار بالا رود. از سوی دیگر اختلاف قیمت شورای رقابت و قیمت بازار موجب حضور واسطه گران و دلالان را در این بازار شده است.

بررسی ساده نشان می‌دهد که در یک دهه اخیر، یعنی از ابتدای سال ۱۳۹۰ تا ابتدای سال ۱۴۰۰، کمترین میزان رشد قیمت خودرو بیش از ۵ برابر بوده است، یعنی در این دهه قیمت انواع خودروهای تولیدی کشور حداقل ۵ برابر شده است. البته افزایش قیمت برخی از خودروها بسیار بیشتر بوده است.

 آیا خودرو در جاده بورس حرکت می کند؟

از سوی دیگر در سال‌های گذشته، تفاوت فاحشی در قیمت خودرو در بازار و کارخانه وجود دارد. در آبان‌ماه سال ۹۹ به‌منظور متعادل شدن قیمت‌ها، حذف رانت و واسطه‌گری طرح اولیه عرضه خودرو در بورس، توسط نمایندگان مجلس تصویب شد. اما آیا این طرح توانایی برطرف‌کردن مشکلات موجود را دارد؟

در طرح تحول بازار و صنعت خودروهای سبک پیشنهاد شده است، ازآنجایی‌که شورای رقابت وظیفه قیمت‌گذاری خودروهای صفر را برعهده دارد لذا فرمول قیمت‌گذاری خودرو توسط این شورا به‌صورت شفاف منتشر شود. بر اساس اظهارنظر برخی کارشناسان حوزه خودرو  نحوه محاسبه قیمت‌گذاری شورای رقابت شفاف نبوده است، درعین‌حال این شورا  در انتشار قیمت‌ها همواره تأخیر کرده است که این دو دلیل موجب نارضایتی مردم و خودروسازان شده است.

پیشنهاد دهندگان این طرح اعتقاد دارند، با اجرای این طرح، زیان انباشته خودروسازان کنترل شده و همچنین میزان تولید افزایش و در نتیجه با افزایش در عرضه خودرو، قیمت‌ها در بازار کاهش پیدا می‌کند.

بر اساس ماده ۲ طرح تحول بازار و صنعت خودروهای سبک، خودروسازان و شرکت‌های وابسته به خودروسازی، صرفاً از طریق عرضه مستقیم در بورس کالا می‌توانند خودروی تولیدی خود را عرضه نمایند.

همچنین مطابق با ماده ۳ این طرح، وزارت صمت مکلف است سازوکاری معین نماید که بر اساس آن، با نظارت بورس کالا و با هماهنگی خودروسازان مشمول ماده ۲، حداقل معادل ۵۰ درصد از مبالغ دریافتی از مشتریان تا سقف ۵۰ درصد قیمت تمام شده خودرو، بر اساس فهرست ارائه شده از سوی خودروساز، به طور مستقیم به تولیدکنندگان و تأمین‌کنندگان قطعات، مواد اولیه و سایر اجزا و خدمات صورت‌گرفته در تولید خودرو پرداخت شود.

از طرفی در هر نوبت عرضه خودرو، افرادی که خودرو را از این بازار خریداری کرده‌اند تا ۱۲ ماه بعد امکان خرید مجدد از همان خودرو در بورس کالا را ندارند.

روح‌الله ایزدخواه، رئیس کمیته خودروی کمیسیون صنایع و معدن مجلس در خصوص طرح عرضه خودرو در بورس گفت: فروش خودرویی که از بورس خریداری می‌شود تا ۲ سال مشمول مالیات ۳۰ درصدی (نسبت به قیمت خریداری شده) می‌شود. این کار می‌تواند کمک کند تا جلوی سوداگری و خرید خودرو به‌قصد سود گرفته شود.

ایزدخواه همچنین بیان کرد: بیشترین تأثیر این قانون در کنترل سوداگری است یعنی راه خرید و فروش‌های کاذب و به‌قصد سود که فضا را ملتهب می‌کند را می‌بندد و از این‌که خودرو به‌عنوان کالای سرمایه‌ای باشد جلوگیری می‌کند. علاوه بر این به ارتقای کمی و کیفی خودروسازی و قطعه‌سازی کمک می‌کند.

همچنین رضا محتشمی‌پور، قائم‌مقام بورس کالا، به عدم وجود مزیت ویژه بورس در خصوص عرضه خودرو اشاره کرد و گفت: خودرو را می‌توان در بورس کالا عرضه کرد، اما این عرضه در بورس مزیت ویژه‌ای ندارد، البته قیمت را شفاف می‌کند، اما اگر قرار باشد، عرضه خودرو در بورس همراه با کنترل قیمت باشد، فایده‌ای ندارد.

وی افزود: اگر قرار بر کنترل قیمت خودرو باشد، بهتر است در خارج از بورس تعیین قیمت شود، چون قیمت دستوری در بورس رانت ایجاد می‌کند. مثلاً قیمت خودرو در بورس ۴۰ میلیون و در بیرون ۱۰۰ میلیون می‌شود که این باعث ایجاد رانت خواهد شد.

همچنین  احمد نعمت بخش دبیر انجمن خودروسازان ایران گفت :‌ طرح قیمت‌گذاری خودرو در بورس  روش مناسبی برای فروش نیست .

وی افزود:‌ سال گذشته به کمیسیون صنایع مجلس که این طرح را ارائه داده اعلام کردیم طرح قابل‌اجرا نیست، زیرا در این طرح قیمت پایه توسط شورای رقابت گذاشته می‌شود و خودرو به بورس می‌رود، اما فقط قیمت پایه به شرکت‌های خودروساز داده می‌شود، درحالی‌که خودروساز باید به‌طور مستقل پول محصول فروخته‌شده را برای هزینه‌های خود تقسیم کند نه اینکه برای آن تصمیم‌گیری شود.  

از سوی دیگر در انتهای بهار سال جاری، وزیر صمت، مخالفت خود با عرضه خودرو در بورس کالا را اعلام کرد و در این‌ خصوص گفت: با اجرای طرح عرضه خودرو در بورس کالا موافق نیستم؛ زیرا اجرای این طرح کار کارشناسی شده‌ای نیست.

همچنین محمدعلی دهقان دهنوی، رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار نیز خودرو را کالایی مناسب برای عرضه در بورس ندانست و گفت: خودرو کالای مناسبی برای ورود به بورس نیست زیرا معمولاً کالایی وارد بورس می‌شود که تا این حد دارای تنوع نباشد.

مطابق با اظهارنظر کارشناسان، نحوه عملکرد و مدیریت بورس کالا جهت عرضه خودرو در بورس باید مورد سنجش قرار گیرد. همچنین عرضه خودرو بدون سقف قیمت در بورس کالا عرضه و تقاضا را تا حدی به یکدیگر نزدیک می‌کند، این در صورتی است که تمامی خودروهای تولیدی در بورس کالا عرضه شوند. در غیر این صورت وجود تقاضای بالا برای خرید و عرضه پایین خودرو سبب خواهد شد، سقف قیمت در بورس فراتر از وضعیت فعلی بازار شود.

 آیا خودرو در جاده بورس حرکت می کند؟

حمید میر مومنی در گفت‌وگو با کارآفرین نیوز به اثرات مثبت طرح عرضه خودرو در بورس اشاره داشت و اعلام کرد: در یک سازوکار نظام‌مند مثل بورس که در دنیا شناخته شده است، اگر چنین اتفاقی رخ دهد، بسیار عالی است. البته ممکن است در ابتدا مقاومت‌هایی از سوی برخی از افراد صورت گیرد، ولی با این عمل سفته‌بازی و دلالی پس از مدت کوتاهی حذف خواهد شد. همچنین حقوق سرمایه‌گذار و تولیدکننده موردتوجه قرار خواهد گرفت.

میر مومنی در ادامه گفت: در سازوکار فعلی، زمانی که با محدودیت عرضه به‌واسطه کاهش تولید، محدودیت‌های تحریمی و یا تقاضای زیاد مواجه هستیم، جریان قیمت‌گذاری دستوری است که تولیدکننده و مصرف‌کننده هر دو متضرر می‌شوند و سود اصلی به‌واسطه رانت‌های داده شده، نصیب دلالان خواهد شد حتی سرمایه‌گذاران و سهام‌داران واحدهای تولیدی نیز متضرر خواهند شد.

وی افزود: نحوه قیمت‌گذاری به‌مانند تمام دنیا باید مبتنی بر نظام عرضه و تقاضا باشد، با این عمل کشور به سمت رشد و توسعه حرکت می‌کند.    

میر مومنی در خصوص شیوه قیمت‌گذاری دستوری گفت: شیوه دستوری قیمت‌گذاری نارضایتی را ایجاد می‌نماید. عدم سرمایه‌گذاری، عدم گسترش تکنولوژی و کاهش اشتغال‌زایی از نتایج این سبک است.

این کارشناس بازار سرمایه در بخش دیگری از صحبت‌های خود گفت: مکانیسم بورس کاملاً شفاف و کارآمد است و امتحان خود را پس داده است. اگر عرضه محصولاتی از قبیل خودرو در بورس صورت گیرد، بهره‌وری بالاتر و ثمرات آن در تمامی بخش‌های اقتصادی و صنعتی قابل رویت است.

میر مومنی در خصوص انتقاد مطرح شده به عدم عرضه کالا با تنوع بالا در بورس گفت: تنوع خودرو در کشور بالا نیست. در عین‌حال به‌عنوان نماد، یک کالا قیمت‌گذاری می‌شود و مابقی محصولات بر اساس آن قیمت‌گذاری می‌شود. به طور مثال LME (بورس فلزات) در لندن، مبنای قیمت‌گذاری در همه بورس‌های دنیا است.

میر مومنی در انتها گفت: با بهره‌گیری از بورس به علت شفافیت در آن و همچنین بهره‌بردن از نظام عرضه و تقاضا صنعت خودرو در کشور از وضعیت فعلی خارج می‌شود.

همان‌طور که گفته شد به علت تفاوت قیمت بین بازار آزاد و کارخانه، در بازار سوداگری اتفاق افتاده است و دلالان با اجاره کد ملی اقدام به خرید خودرو از کارخانه و فروش آن در بازار کرده و سود فراوانی را کسب می‌کنند. ساماندهی وضعیت بازار خودرو خواسته مردم و تولیدکننده بوده و باید دید با بررسی دقیق این طرح در صحن علنی مجلس سرانجام طرح تحول بازار و صنعت خودرو سبک چه زمانی به قانون تبدیل شده و بازار خودرو به آرامش می‌رسد.

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
4 + 13 =