مالیات بردرآمد به عنوان منبعی کلیدی برای دولت‌ها محسوب می شود که از آن برای تأمین مالی بخشی از بودجه خود استفاده می‌کنند.بر این اساس هر فرد شاغل باید مبلغی از حقوق و درآمد خود را تحت عنوان مالیات‌بردرآمد بپردازد.

مالیات؛ درآمدی پایدار برای دولت ها

به گزارش کارآفرین نیوز،  درآمد حاصل از کار افراد به‌صورت سالانه و با درنظرگرفتن وضعیت اقتصادی، میزان تولیدات و تورم کشور تعیین می‌شود. مالیات‌بردرآمد نوعی مالیات است که دولت به نسبت درآمد اشخاص حقیقی و شرکت‌ها اخذ می‌کند. به استناد قانون مقدار این نوع مالیات برابر درصد از درآمد مشمول مالیات است. بیشتر کشورها از سیستم مالیات‌بردرآمد تصاعدی استفاده می‌کنند و در آن مالیات‌بردرآمد اشخاص حقیقی به‌صورت جدولی و تصاعدی بوده به‌گونه‌ای که افراد با درآمد بالاتر نرخ مالیاتی بیشتری نسبت به افراد با درآمد پایین پرداخت می‌کنند. این درحالی است که در کشور ما نرخ مالیات‌بردرآمد شرکت‌ها ثابت است.

اولین مالیات‌بردرآمد در طول جنگ سال ۱۸۱۲ میلادی در ایالات متحده وضع شد. هدف اصلی آن تأمین مالی بازپرداخت بدهی‌های مربوط به هزینه‌های جنگ بود. بعد از جنگ این مالیات لغو شد اما در اوایل قرن بیستم این موضوع تبدیل به یک مسئله دائمی شد. همچنین مبنای محاسبه مالیات‌بردرآمد، حقوق سالانه است یعنی برای محاسبه مالیات، درآمد ۱۲ ماه سال با هم جمع شده و این میزان مبنای مالیات در نظر گرفته می‌شود.

باوجود اینکه مالیات‌بردرآمد انواع مختلفی دارد اما جز در یک تا دو مورد، کمتر مورد توجه و پیگیری قرار گرفته است. با این حال مسئولان و قانون گذاران این موضوع را بیشتر مورد توجه قرار داده اند.

مالیات‌بردرآمد خود انواع مختلفی داشته و به مالیات‌بردرآمد مشاغل، املاک، حقوق، اشخاص حقوقی، کشاورزی و اتفاقی تقسیم‌بندی می‌شود.

مالیات؛ درآمدی پایدار برای دولت ها

مالیات‌بردرآمد املاک، در چند سال اخیر بسیار موردتوجه قانون‌گذاران و سیاست‌گذاران قرار گرفته و یکی از اهداف آن ساماندهی بازار مسکن و کنترل قیمت‌ها در این بازار است.

مالیات‌بردرآمد حقوق به کلیه مزدبگیران و حقوق‌بگیران بخش دولتی و حقوقی اشاره داشته که موظف به پرداخت مالیات‌بردرآمد حقوق هستند.

مطابق با قانون صاحبان مشاغل کشاورزی، دامپروری، زنبورداری، آبزیان، باغداری و برخی دیگر از رسته‌های شغلی مرتبط؛ از پرداخت مالیات در این بخش معاف هستند.

ماده ۱۱۹ قانون مالیات‌های مستقیم به درآمدهای نقدی و غیرنقدی اشاره داشته که توسط افراد به‌صورت اتفاقی کسب می‌شود. مطابق با ماده ۱۳۱ این قانون ، درآمدهای اتفاقی از قبیل جایزه و یا کمک بلاعوض و مواردی ازاین‌قبیل مشمول مالیات می‌شوند.

طبق ماده ۹۳ قانون مالیات مستقیم، درآمدی که شخص حقیقی از طریق اشتغال به مشاغل در ایران تحصیل کند پس از کسر معافیت‌های مقرر در این قانون مشمول مالیات‌بردرآمد مشاغل است.

بر اساس ماده ۹۵  قانون مالیات‌های مستقیم، صاحبان مشاغل را به ۳ گروه زیر تقسیم‌بندی می‌شوند:

گروه الف: صاحبان مشاغلی که به‌موجب این قانون مکلف به ثبت فعالیت‌های شغلی خود در دفاتر و روزنامه و کل هستند.

گروه ب: صاحبان مشاغلی که برحسب قانون مالیات‌های مستقیم مکلف به ثبت فعالیت‌های شغلی خود در دفاتر درآمد و هزینه هستند.

گروه ج: صاحبان مشاغلی که مشمول مقررات بندهای (الف) و (ب) فوق نیستند و مکلف‌اند صورت خلاصه وضعیت درآمد و هزینه خود را طبق نمونه‌های تعیین شده از طرف سازمان امور مالیاتی نگهداری کنند.

دارندگان کارت بازرگانی و کلیه واردکنندگان و صادرکنندگان، صاحبان کارخانه‌ها و واحدهای تولیدی دارای جواز، بهره‌برداران معادن، صاحبان مؤسسات خدمات مالی و ارائه‌دهندگان خدمات مدیریتی، مشاوره‌ای و رایانه‌ای، صاحبان مراکز آموزشی، صاحبان مراکز درمانی، صاحبان هتل‌ها، عمده‌فروشان و نمایندگان توزیع کالاها، صاحبان انبار، نمایندگان مؤسسات تجاری و صنعتی، مؤسسات حمل‌ونقل، مؤسسات مهندسی و مؤسسات تبلیغاتی در «گروه الف» مشاغل قرار می‌گیرند.

همچنین صاحبان کارگاه‌های صنعتی، صاحبان مشاغل ساختمانی، چاپخانه‌ها، مراکز ارتباطی رایانه‌ای، وکلا، کارشناسان دادگستری، مشاوران حقوقی، حسابداران رسمی، اعضای سازمان نظام‌مهندسی، پژوهشگران، دلالان و کارگزاران، صاحبان مشاغل ساختمانی، تأسیسات فنی و صنعتی، نقشه‌کشی، نقشه‌برداری، محاسبات فنی و نظارت، صاحبان مراکز فرهنگی، صاحبان سینما و مکان‌های تفریحی و ورزشی، صاحبان مشاغل مربوط به فیلم‌برداری و خدمات سینمائی، پزشکان و دامپزشکان، صاحبان آزمایشگاه‌ها، سالن زیبایی، خدمات بهداشتی، صاحبان میهمان‌سراها، صاحبان تالار پذیرایی و رستوران‌ها، صاحبان دفاتر اسناد رسمی، تعمیرگاه‌های مجاز، نمایشگاه‌های اتومبیل، بنگاه‌های املاک، سازندگان و فروشندگان طلا و جواهر و عاملان فروش آهن‌آلات در «گروه ب» مؤدیان مالیاتی قرار می‌گیرند.

مالیات؛ درآمدی پایدار برای دولت ها

میزان مالیات‌بردرآمد در ایران

مطابق با ماده ۱۰۵ قانون مالیات‌های مستقیم، جمع درآمد شرکت‌ها و درآمد ناشی از فعالیت‌های انتفاعی سایر اشخاص حقوقی که از منابع مختلف در ایران یا خارج از ایران تحصیل می‌شود، پس از وضع زیان‌های حاصل از منابع غیر معاف و کسر معافیت‌های مقرر به‌استثنای مواردی که طبق مقررات این قانون دارای نرخ جداگانه‌ای می‌باشد، مشمول مالیات به نرخ بیست و پنج درصد (۲۵%) خواهند بود. شرکت‌ها برای پرداخت این مالیات نیازمند به ثبت اظهارنامه مالیاتی و ارسال آن به سازمان هستند. به این نوع مالیات معمولاً مالیات بر عملکرد نیز گفته می‌شود.

مالیات‌بردرآمد اشخاص حقیقی متغیر بوده و در لایحه بودجه سال ۱۴۰۰ در ۶ سطح طبقه‌بندی‌شده است.

بر اساس ردیف ۴ تبصره ۱۲ لایحه بودجه سال ۱۴۰۰، نرخ مالیات بر حقوق و درآمد کارکنان دولتی و غیردولتی به‌صورت پلکانی و در ۶ پله محاسبه می‌شود.

نرخ مالیات‌بردرآمد و حقوق کارکنان دولتی و غیردولتی اعم از حقوق و مزایا و کارانه باری کارکنان با درآمد سالانه ۴۸ تا ۹۶ میلیون تومان یا ماهیانه ۴ تا ۸ میلیون تومان، ۱۰ درصد محاسبه می‌شود.

در پله بعد، برای درآمد ماهانه ۸ تا ۱۲ میلیون‌تومانی مالیات ۱۵ درصدی وضع شده است. درآمد ماهانه ۱۲ تا ۱۸ میلیون مالیات ۲۰ درصدی و درآمد ماهانه ۱۸ تا ۲۴ میلیون تومان ۲۵ درصد محاسبه خواهد شد.

در پله بعد درآمد ماهیانه ۲۴ تا ۳۲ میلیون تومان بوده که مشمول مالیات ۳۰ درصد بوده است. همچنین نمایندگان برای حقوق و درآمد بیش از ۳۲ میلیون تومان، مالیات ۳۵ درصدی وضع کردند.

شیوه اخذ مالیات‌بردرآمد اشخاص در ایران

از زمانی که اخذ مالیات‌بردرآمد اشخاص در کشورهای مختلف اجرا می‌شود دو رویکرد جهت محاسبه و اخذ مالیات وجود داشته است.در رویکرد اول پایه‌های مالیاتی مختلف در نظر گرفته و از هرکدام از پایه‌ها مالیات جداگانه اخذ می‌شود. این رویکرد با نام رویکرد انگلیسی اخذ مالیاتی بر درآمد شناخته می‌شود.رویکرد دوم اخذ یکپارچه مالیات از همه پایه‌های درآمدی مؤدیان بوده که امروزه با نام نظام مالیات یکپارچه بر مجموع درآمد اشخاص حقیقی شناخته می‌شود.

نظام مالیاتی کشور ما از ابتدا با رویکرد اول شکل‌گیری شد. این رویکرد در بیشتر کشورهای جهان، حتی در کشورهای درحال‌توسعه نیز منسوخ شده است. بر اساس اظهارنظر کارشناسان رویکرد فعلی اخذ مالیات در ایران معیارهای عدالت مالیاتی را نقض می‌کند. نظام مالیاتی ایران بر پایه رویکرد انگلیسی مالیات شکل گرفته است، این در حالی است که این رویکرد در بیشتر کشور های جهان، حتی کشور های در حال توسعه، منسوخ شده است.

از طرفی میزان درآمد مالیاتی کشور نسبت به کشور های دیگر پایین تر بوده است، که همین امر سبب می شود روند خروج از اقتصاد نفتی به کندی شکل گیرد، همچنین در مقایسه با کشور های دیگر، مالیا بر درآمد کشور رقم قابل توجهی نیست.

به طور مثال سوئد از نظر میزان تولید ناخالص داخلی در رتبه هفتم قرار دارد و میزان نابرابری درآمد در این کشور بسیار پایین است. سوئد به‌ عنوان یکی از کشورهای عضو سازمان توسعه تجاری و اقتصادی دارای بیشترین نرخ مالیات بر درآمد در کشورهای جهان است. با توجه به استانداردهای برتر زندگی در سوئد، نرخ مالیات بر درآمد در این کشور در سال ۲۰۲۰ حدود ۵۷.۱۹  اعلام شده است.

همچنین ژاپن  از نظر میزان تولید ناخالص داخلی پس از آمریکا و چین رتبه سوم را به خود اختصاص داده است. برتری قابل‌توجه شرکت‌های ژاپنی در آسیا و جهان در زمینه فناوری سبب شده که درآمد دولت از طریق کسب مالیات افزایش یابد. ژاپن از معدود کشورهای آسیایی است که بالاترین نرخ مالیات بر درآمد یعنی حدود ۵۵.۹۵ درصد را اجرایی نموده است.

اتریش به‌عنوان یکی از پیشرفته‌ترین کشورهای اروپایی در رتبه دوازدهم ثروتمندترین کشورهای جهان قرارگرفته است. شهروندان اتریش از بالاترین امکانات رفاهی و اجتماعی مانند بیمه پزشکی رایگان و تحصیل رایگان برخوردار بوده و حدود ۵۵ درصد از درآمد سالانه خود را به‌عنوان مالیات پرداخت می‌کنند.

بر اساس اطلاعات سازمان امور مالیاتی کشور در سال ۱۳۹۹، اشخاص حقوقی حدود ۵۶ هزار میلیارد تومان مالیات پرداخت کردند. همچنین ۳۹.۵ هزار میلیارد تومان از بخش مالیات‌بردرآمد وصل شده است که نسبت به سال ۹۸ رشد ۳۶ درصدی را نشان می‌دهد. همچنین در سه ماه نخست سال جاری بر اساس اظهارنظر محمد مسیحی، معاون درآمدهای مالیاتی سازمان امور مالیاتی، ۱۶ هزار میلیارد تومان مالیات‌بردرآمد وصول شده است که این رقم نسبت به سال گذشته افزایش داشته است. همچنین در همین مدت  ۱۴ هزار میلیارد تومان مالیات از اشخاص حقوقی نیز وصول شده است.

در انتها باید گفت، اجرای دقیق نظام مالیات‌بردرآمد در کشور می‌تواند منجر به کاهش وابستگی اقتصاد به درآمدهای نفتی، بهبود شفافیت اقتصادی، کاهش فرار مالیاتی و افزایش اطلاعات حاکمیت به‌منظور سیاست‌گذاری در حوزه‌های اقتصادی شود.

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
3 + 13 =