صنایع غذایی یکی از پیچیده ترین شبکه های حرفه ای و شغلی در جهان است که نه تنها غذای مصرفی مردم جهان را تامین می کند بلکه از پردرآمدترین صنایع نیز به شمار می رود و در کشورمان از نظر سرمایه‌گذاری، رتبه سوم را به خود اختصاص داده است.

صنایع تبدیلی؛ احیاگر محصولات کشاورزی

به گزارش کارآفرین نیوز؛ صنعت غذایی، بخشی از محصولات کشاورزی را برای نگهداری بیشتر و استفاده راحت تر، فرآوری می کند، فرآوری در واقع فرایندی است که در آن، تغییراتی بر روی مواد غذایی ایجاد می شود تا امکان نگهداری و استفاده آن، بیشتر از قبل، فراهم شود تا جایی که بیشتر مواد غذایی امروزه، فراوری شده هستند.

بر اساس آمارها، ظرفیت واحدهای فرآوری و بسته بندی انواع میوه و سبزی در کشور ۱۴ میلیون تن و ظرفیت واحدهای خوراک دام، طیور و آبزیان به حدود ۱۵ میلیون تن تا پایان سال ۹۹ رسیده و ظرفیت فرآوری، نگهداری و بسته بندی محصولات کشاورزی به حدود ۷۲میلیون تن افزایش یافته است.

توسعه کشاورزی و امنیت غذایی

اگرچه برخی پزشکان نسبت به غذاهای فرآوری شده انتقاداتی دارند اما غذاهای فرآوری شده حتما ناسالم نیستند بالاخص اینکه اگر صنعت غذایی تولیدکننده، نشان تجاری (برند) معتبری نیز داشته باشد می‌توان با اطمینان بیشتری از محصولات آن استفاده کرد زیرا اصولا برخی غذاها برای سلامت بیشتر و حتی غنی سازی به فرآوردی نیاز دارند.

برای فرآوردی محصولاتی چون انواع غلات ، پنیر، کنسرو سبزیجات، چیپس، سوسیس، کالباس، شیر و نوشابه و...به صنایع تبدیلی و تکمیلی بخش کشاورزی نیاز است که به فرآوری و عمل آوری محصولات کشاورزی شامل محصولات حیوانی و نباتی بپردازند.

ایجاد صنایع تبدیلی می تواند از سودمندترین اقدامات در حوزه صنعت باشد چرا که ارتباطی مناسب میان بخش کشاورزی و صنعت ایجاد می کند و در عین حال باعث اشتغالزایی و کاهش بیکاری فصلی و دائمی شده و زمینه توسعه کشاورزی را به عنوان موتورمحرکه آن، فراهم می کند تا جایی که به عنوان یکی از صنایع استراتژیک، تامین کننده امنیت غذایی خواهد بود.

صنایع تبدیلی؛ احیاگر محصولات کشاورزی

رشد نامتوازن صنایع تبدیلی

تنوع محصولات تولیدی در ایران این ذهنیت را ایجاد می کند که شاهد تنوع در صنایع تبدیلی و فراوری باشیم در حالی‌که توسعه این صنایع نتوانسته پاسخگوی کشاورزی ما باشد به طوریکه در فرآوری برخی محصولات،شاهد رشد نامتوازن هستیم به عنوان مثال تناسبی میان ظرفیت سازی صنایع با میزان تولید شیرخام در کشور وجود ندارد که یکی از دلایل آن موازی کاری وزارتخانه های صمت و جهاد کشاورزی است. همین عدم توازن در مورد محصولات دیگری مانند گندم و صنعت روغن کشی نیز وجود دارد.

به گفته مدیرکل صنایع‌تبدیلی و غذایی محصولات کشاورزی وزارت جهاد کشاورزی، صنایع غذایی از نظر ایجاد اشتغال در کشور رتبه یک، تعداد کارخانه رتبه دوم، ارزش سرمایه‌گذاری رتبه سوم‌، ارزش تولیدات و ارزش‌افزوده رتبه چهارم را در بین صنایع مختلف به خود اختصاص داده است.

صنایع تبدیلی؛ احیاگر محصولات کشاورزی

فرآوری محصولات کشاورزی فسادپذیر

ظرفیت فرٱوری در صنایع تبدیلی و غذایی در کشور در سال گذشته، بیش از ۱۲۰ میلیون تن بوده که شامل:

- تعداد واحدهای فرٱوری در کشور بیش از ۲۳ هزار واحد

- ظرفیت سردخانه‌های کشور بیش از ۵.۴ میلیون تن

- ظرفیت سیلوهای نگهداری در کشور بیش از ۱۹ میلیون تن

فرآوری زمانی اهمیت بیشتری می یابد که محصولات کشاورزی فسادپذیر به بازار بلندمدت نیاز دارند به همین خاطر فرآوری این محصولات برای نگهداری یا صادرات، سودآوری بیشتری دارد و توسعه صنایع تبدیلی در مجاورت این محصولات کشاوزی ضروری تر می گردد.

علاوه بر این، توسعه باراندازها و واحدهای سردخانه‌ای کوچک در کنار مزارع و باغات به‌منظور کاهش ضایعات در دوره پس از برداشت، یکی از راهکارهای تامین مواد غذایی و حفظ سرمایه های کشاورزی است.

صنایع تبدیلی؛ احیاگر محصولات کشاورزی

فرآوری با هدف صادرات

یکی از اهداف فرآوری، صادرات محصولات کشاورزی است که می تواند منبع ارزآوری و درآمدزایی برای این صنعت و همچنین برای کشاورزان باشد. توسعه پایانه‌های صادراتی محصولات کشاورزی در قطب‌های تولید بالاخص با پتانسیل‌های صادراتی از جمله عوامل توسعه صنایع تبدیلی خواهد بود.

افزایش ظرفیت فرآوری و تعداد واحدهای صنایع تبدیلی و غذایی و همچنین اخذ استانداردهای لازم یکی از راهکارهای رونق کشاورزی با صادرات است که به سرمایه گذاری نیاز دارد، در این خصوص سرمایه‌گذاری مورد نیاز برای تحقق برنامه‌های ششم توسعه در سال گذشته در حدود ۶۳۰۰ میلیارد تومان بوده است.

همچنین بنا به گفته مدیرکل دفتر امور اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی، در سال گذشته ۳۷۰ میلیون دلار سرمایه گذاری خارجی معادل بیش از ۹ هزار میلیارد تومان در بخش کشاورزی تصویب شد که در حوزه های مختلف مانند احداث زنجیره ارزش محصولات گلخانه ه‏ای، ایجاد و توسعه واحدهای دامداری، صنایع تبدیلی و تکمیلی کشاورزی، و... بودند.

صنایع تبدیلی؛ احیاگر محصولات کشاورزی

کاهش ضایعات محصولات کشاورزی

با وجود وفور تولید محصولات کشاورزی در ایران گفته می شود که حدود ۳۰ درصد محصولات در مراحل کاشت، داشت و برداشت به صورت ضایعات از بین می رود که ارزشی حدود ۳ تا ۵ میلیارد دلار دارد.

ایران در تولید محصولات باغی دارای رتبه های بالایی در جهان است اما تا رسیدن این محصولات به مصرف کننده، ضایعات به قدری زیاد می شود که عملا باید رتبه های پایین تری را برای آن در نظر گرفت بطوریکه این ضایعات، نه تنها مانع صادرات می شود بلکه گاه حتی مانع رسیدن به نقطه خودکفایی شده است.

ضایعات در کلیه مراحل مختلف تولید، توزیع و مصرف محصولات کشاورزی اتفاق می افتد که بخشی از آن که مربوط به توزیع و مصرف است عمدتا ناشی از عرضه فصلی و تقاضای دائمی محصولات کشاورزی و عدم توسعه صنایع تبدیلی و فراوری است.

ارتقای تکنولوژی، فرآوری و بسته بندی مناسب نقش مهمی در افزایش ارزش افزوده محصولات کشاورزی و غذایی دارد و باعث استفاده بهتر از محصولات می شود. صنایع تبدیلی با حفظ و نگهداری محصولات، امکان مصرف آنها را در طی سال فراهم می کند و بازه زمانی بیشتری را در اختیار کشاورزان و تولیدکنندگان برای ارائه محصولات می کند و به این ترتیب مانع اتلاف و ضایع شدن محصولات شده و زمینه افزایش استفاده از تولیدات را فراهم می کند.

صنایع تبدیلی؛ احیاگر محصولات کشاورزی

رهایی از تک محصولی

یکی از مهمترین پیامدهای گسترش صنایع تبدیلی و فرآوری محصولات کشاورزی، به غیر از حرکت به سمت صنعتی شدن، تغییر ترکیب محصولات صادراتی و رهایی از صادرات تک محصولی است.

بر این اساس تحرک و انگیزه بیشتری در بخش کشاورزی برای تولید محصولات ایجاد شده و درآمد در مناطق شهری و روستایی افزایش می یابد.

البته یکی از مشکلات صادرات محصولات کشاورزی فرآوری شده تا سال های گذشته این بود که تحت تاثیر صادرات نفتی قرار داستند و به آن به عنوان منبع فرعی برای تامین ارز نگریسته می شد اما در دوران تحریم ها که منبع ارزی نفتی کاهش یافت صادرات محصولات کشاورزی در کنار صادرات سایر کالاها قوت گرفت و به آن نقش بیشتری داده شد. با این وجود به دلیل شرایط اقلیمی متنوع و محصولات متنوع تر و سابقه حضور نسبتا طولانی در صادرات محصولات کشاورزی، تولیدات کشاورزی اعلب توانسته اند در صادرات جایی داشته باشند و بازارهای بین المللی را برای خود حفظ کنند.

اگر چه برخی مشکلات مانند ناکافی بودن زنجیره‌های محصولات کشاورزی، کمبود مواد اولیه بسته‌بندی و گران بودن آن‌ها، عدم استفاده کامل از ظرفیت سرمایه گذاری‌های انجام شده در صنایع تبدیلی و غذایی، پیروی از استانداردهای بین المللی، بسته بندی، بازاریابی و اطلاع رسانی و... از موانع صادرات محصولات کشاورزی و فرآوری شده است اما صادرات بخش کشاورزی سال ۹۹ نسبت به سال ۹۸ به لحاظ وزنی ۲۶ درصد و ارزشی ۱۴ درصد افزایش داشته بطوریکه در سال ۹۹ معادل ۸.۸ میلیون تن محصولات کشاورزی و صنایع تبدیلی و غذایی به ارزش ۶.۵ میلیارد دلار از کشور صادر شده تا نشان دهد که ایجاد صنایع تبدیلی و تکمیلی بخش کشاورزی دارای توجیه اقتصادی و فنی است و ارزش افزوده مناسبی دارد.

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
4 + 8 =