هر چند که جایگاه نخست فرش دستباف ایران به عنوان یکی از ارزشمندترین صنایع دستی در جهان بر کسی پوشیده نیست اما واقعیت کنونی گواه تاثیر انکار ناپذیر تحریم بر بدنه و تاروپود این صنعت دارد که کاهش تولید، افت کیفیت و کاهش صادرات را می توان از تبعات آن برشمرد .

فرش دستباف و چالشی به نام رفع تعهد ارزی

به گزارش کارآفرین نیوز، تا پیش از تحریم های آمریکا، سالانه یک میلیارد دلار فرش به نقاط مختلف جهان به ویژه آمریکا و اروپا صادر می شد ٰ‌اما در حال حاضر رقم صادرات با کاهش بسیاری روبرو شده این میزان در سال گذشته به حدود ۷۰ میلیون دلار رسید . 

 فرش دستباف ایران تا بحال سه دوره تحریم را تجربه کرده است که این وضعیت تأثیرات منفی بسیاری را در حوزة صادرات فرش پیش روی ما قرار داد. اولین بار در اکتبر سال ۱۹۸۷ بود که در دولت رونالد ریگان فرش ایران تحریم شد و به مدت ۱۳ سال این تحریم وجود داشت. دومین تحریم‌ در سال ۲۰۱۰ (۸ مهر ماه سال ۱۳۸۹) در دولت باراک اوباما اعمال شد و این بار بسیار سخت‌گیرانه‌تر بود و آخرین تحریم نیز در ۱۵ آبان ۱۳۹۷و این بار بسیار شدیدتر از قبل صورت گرفت.

در نوبت اول، صادرات فرش به کشور آمریکا تحریم شد اما هر مسافر اجازه  بردن یک فرش را به آمریکا داشت اما در سال ۲۰۱۰ تحریم‌ها بسیار سختگیرانه‌تر و صادرات و واردات به کشور آمریکا از هر کشور دیگری ممنوع شد. از آنجایی که آمریکا یکی از بزرگ‌ترین خریداران فرش دستباف ایران بود، این تحریم‌ها تبعات منفی بسیاری داشت. 

 در سال ۲۰۱۷،  ایران ۲۸ درصد از سهم فروش فرش در بازارهای جهانی را به خود اختصاص داده و هند با فاصله بسیار اندکی ۲۵ درصد و بعد از آن پاکستان، نپال و ترکیه ۴.۵ تا ۴ درصد و سایر کشورها عددی معادل ۳۲ درصد را به خود اختصاص داده‌اند. به این ترتیب در شرایط فعلی رقیب جدی ما هند است  هرچند ترکیه و چین را هم نباید نادیده گرفت.

تهدید دیگری که تحریم­‌ها برای فرش ایران به وجود آورده‌­اند، تغییر سلیقة خریداران است. زمانی که تحریم‌های همه‌جانبه اتفاق افتاد، نه تنها صادرات، بلکه حتی تصویر فرش ایرانی از روی مجلات طراحی داخلی حذف شد. این اتفاق، به تغییر سلیقة خریدار منجر می­شود که در درازمدت از نظر اقتصادی تبعات منفی بسیاری دارد. زمانی که سلیقة خریدار تغییر کند و دیگر خواهان فرش دست‌باف ایرانی نباشد، معضلی جدی در تقاضا و در نتیجه بازار فرش ایرانی به وجود می‌آید.

بازار فرش های ایرانی به دو گروه داخلی و خارجی تقسیم می‌شود که  بازار داخلی قابلیت برنامه­‌ریزی دارد اما بازار خارجی، تابع بازار جهانی و غیرقابل کنترل است اما در این حوزه هم می‌توان اقداماتی را صورت داد.

به گفته برخی کارشناسان ،‌ تنها ۱۵‌ درصد از فرش‌های دستباف به مصرف بازار داخلی می‌رسند. جایگزینی فرش ماشینی، تغییر فرهنگ در استفاده از فرش به عنوان کفپوش، تبلیغات فرش ماشینی و عدم تبلیغات فرش دستباف و وجود فرش‌­هایی با طرح های جدیدتر و متناسب با طراحی معماری مدرن، از جمله عواملی است که که سبب کاهش خرید فرش دست‌باف در بازار داخلی ایران شده است. این درحالی است که به‌خصوص در شرایط فعلی که صادرات فرش به شدت کاهش یافته، ضروری است بازار داخلی تقویت شود.

در حال حاضر، صنعت فرش دستباف ایران با چالش هایی مواجه شده و بسیاری از تولیدکنندگان و صادرکنندگان ناچار شدند از ادامه فعالیت در این بخش خودداری کنند و کارگاه های تولیدی آنان تعطیل شده است.

کاهش صادرات فرش دستباف با اعمال تحریم

به منظور اطلاع دقیق از موانع صادرات فرش دستباف ایران به گفت‌وگو با عبدالله بهرامی پرداختیم و او در این خصوص به کارآفرین نیوز  گفت: تا آبان سال ۹۷ و قبل از اعمال دور سوم تحریم، ۳۵ درصد فرش ایران به ایالات متحده آمریکا صادر می شد اما ممانعت از ادامه این روند از تاریخ مذکور، ضربه سختی به فعالان این صنعت وارد کرد.

مصوبه تعهد ارزی از صادرات فرش

رئیس اتحادیه تعاونی های تولیدکنندگان فرش دستباف ایران 'گفت:‌ اعمال مصوبه تعهد ارزی از صادرات فرش باعث شده طی دو سال اخیر، صادرات فرش دستباف ایران تا ۹۰ درصد کاهش پیدا کند.

وی ادامه داد: بعد از اعمال تحریم ها، دولت بجای اینکه به حمایت از تولیدکنندگان و صادرکنندگان فرش دستباف ایران بپردازد و تسهیلاتی به این منظور در اختیار آنان قرار دهد و بازارهای جدید را شناسایی و در صادرات فرش دستباف ایرانی به آن کشورها نقشی ایفا کند، اقدام به تصویب تعهد ارزی از صادرات فرش کرد و با اینکار صادرکنندگان فرش را مکلف کردند تا حداکثر ظرف ۴ ماه ارز حاصل از فروش فرش را به حساب نیمایی بانک مرکزی واریز کنند.

این فعال بخش خصوصی تصریح کرد: اجرای مصوبه مذکور، علاوه بر اینکه باعث کاهش صادرات فرش شد، خروج قالیبافان از صنعت فرش بافی را به دنبال داشت.

بهرامی خاطرنشان کرد: اعمال این مصوبه باعث شده طی دو سال اخیر، صادرات فرش دستباف ایران تا ۹۰ درصد کاهش پیدا کند و از محل اجرایی شدن آن، رقم صادرات کشور به ۵۲ میلیون دلار برسد و این در حالی است که تا پیش از این، کمتر از ۳۲۰ میلیون دلار صادرات فرش در کشور صورت نگرفته بود.

تعطیلی ۵۰ درصد کارگاه‌های فرش دستباف

وی گفت: از طرفی، اجرای مصوبه تعهد ارزی از صادرات فرش باعث شد ۵۰ درصد کارگاه ها و قالیبافان از ادامه فعالیت در این صنعت پرهیز و واحدهای تولیدی خود را تعطیل کنند چرا که اجرای این مهم هیچ صرفه اقتصادی برای آنان نداشته و ضرر زیادی به تولیدکنندگان و صادرکنندگان فرش وارد می کند.

رئیس اتحادیه تعاونی های تولیدکنندگان فرش دستباف ایران با بیان اینکه صادرات موتور تولید است، اظهار کرد: تا پیش از تحریم صنعت فرش و اجرای مصوبه مذکور، فقط ۷ درصد از فرش دستباف تولیدی به مصرف داخلی می رسید و حدود ۹۳ درصد آن به ایالات متحده آمریکا، آلمان، امارات متحده عربی، کویت، قطر، لبنان و... صادر می شد اما عدم حمایت دولت از این صنعت، در میزان تولید و عرضه و صادرات فرش کشور تاثیر داشته و اکنون شاهدیم که کشورهای هند، نپال، پاکستان و مصر قصد دارند جایگاه ایران را در عرصه تولید و صادرات فرش بگیرند و صادرکنندگان و تولیدکنندگان کشورمان از بازارهای جهانی حذف شوند.

وی افزود: فرش دستباف کالایی استراتژیک است و دولت باید با دید ارزآوری به آن نگاه کند و زمینه را برای رشد این صنعت فراهم کند. رونق تولید و صادرات در صنعت فرش به رشد اقتصادی و اشتغالزایی کمک بسیاری می کند اما دولت طی سال های اخیر بدون توجه به این مسئله، با اجرای مصوبه تعهد ارزی ضربه مهلکی به این صنعت وارد کرده است.

بهرامی یادآور شد: امیدواریم دولت سیزدهم توجه ویژه ای به رونق صنعت فرش داشته باشد و با حمایت از تولیدکنندگان و صادرکنندگان و حذب مصوبه مذکور، زمینه را برای رشد تولید این کالای استراتژیک و صادرات آن به بازارهای جهانی فراهم کند و تسهیلات ویژه ای برای تولیدکنندگان و صادرکنندگان در نظر بگیرد.

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
8 + 9 =