در حالیکه افزایش بارندگی و سیل، خسارت های فراوان درپی دارد، اما این کاهش بارندگی و خشکسالی است که بحران خوانده می شود و بیش از خسارت های سیل، نگاه ها را به خود معطوف می کند تا جایی که در سال جاری کم آبی خوزستان که میزبان بزرگترین رودخانه های ایران است، به موضوعی ملی تبدیل شد تا به تصمیم گیری های کلان بینجامد.

چهار عامل کم آبی خوزستان و مسئولیت اجتماعی کارآفرینان

به گزارش کارآفرین نیوز؛ در سال ۱۴۰۰ استان خوزستان وارد مرحله کم آبی شد تا هشدارهای کارشناسان در سال ها و دهه های قبل به وقوع بپیوندد و این استان با بحران خشکسالی  مواجه شود.

به گفته کارشناسان، همه کشورها دارای مشکلاتی از جنس آب هستند حتی کشورهایی مانند هلند و سوییس نیز که بارش فراوان دارند مشکلات خاص خود را در زمینه مدیریت آب دارند و سالیانه میلیاردها دلار صرف مهار آب می کنند در حالیکه ما دهه هاست برای مدیریت آب، برخی راهکارهای خاص را به کار می گیریم و هر بار علیرغم نتیجه نگرفتن ، دوباره به سراغ همان راهکارها می رویم و مشکل آب را به بازه های زمانی محدود می کنیم که در آن دوره ها بارندگی کم شده است.

چهار عامل کم آبی خوزستان و مسئولیت اجتماعی کارآفرینان

انتقال آب خوزستان

خوزستان دارای رودخانه های فراوانی مانند کرخه، کارون، دز، جراحی و... است که در حوزه انتقال آب قرار گرفته و به جاهای دیگری مانند رفسنجان و اردکان منتقل شده اند.

به اعتقاد برخی کارشناسان ، این انتقال آب، رویه درستی نبوده و لازم است تا روند قبلی بازگردد و از آب این رودخانه ها در استان استفاده شود تا کم آبی موجود مدیریت گردد.

 در کنار دلایل متعدد برای بحران کم آبی در خوزستان، مورد اخیر بیش از سایر دلایل، بحث برانگیز بوده و مورد اعتراض قرار گرفته است بطوریکه از دیدگاه عموم مردم خوزستان، انتقال آب جهت شرب به استان‌های دیگر با رعایت همه جوانب مورد نظر مانعی ندارد اما انتقال آب جهت مصارف دیگر، از جمله مصارف صنعتی و کشاورزی، غیرمجاز است، و هم منابع آب زیرزمینی و هم محیط زیست را به خطر می‌اندازد.

براساس آخرین اطلاعات ارائه شده، از ۱۲ طرح مصوب انتقال آب از حوضه آبریز کارون و کرخه، ۳ طرح در دست مطالعه و ۹ طرح در حال بهره برداری است که مصارفی شامل مصارف شرب، کشاورزی و صنعتی دارد و از میان طرح‌های در حال بهره برداری، بزرگترین طرح، موسوم به طرح بهشت آباد که به مقصد استان‌های اصفهان، یزد وکرمان است و مقدار انتقال آب ۵۸۰ میلیون مترمکعب، فعلاً متوقف شده است.

چهار عامل کم آبی خوزستان و مسئولیت اجتماعی کارآفرینان

کاهش بارندگی

از اصلی‌ترین دلایل ایجاد تنش آبی در خوزستان، کاهش بارندگی هاست بطوریکه میانگین بارندگی کل کشور از ابتدای سال زراعی (مهر ۹۹) تا ۱۴ تیر امسال ۱۳۰.۵ میلیمتر ثبت شده، که ۵۳.۲ درصد نسبت به سال گذشته کاهش یافته است.

همچنین مجموع بارش سال آبی امسال در خوزستان ۲۱۹ میلیمتر بوده که نسبت به بلندمدت ۳۴.۶ درصد و نسبت به سال گذشته ۳۵ درصد کاهش داشته است. علاوه بر آن، بدترین شرایط آبی در حوضه کارون بزرگ و تا حدودی کرخه است، به گونه‌ای که میزان بارش در این حوضه نسبت به کل سال آبی، ۱۰۱ میلیمتر کمبود بارش دارد.

این در حالی است که در خوزستان به روش های آبخیزداری نیز چندان توجهی نشده و همین امر، پتانسیل لازم را برای مدیریت کم آبی ایجاد نکرده است.

بر اساس شاخص خشکسالی در ۱۰ سال گذشته، تمام خوزستان به جز گتوند دچار خشکسالی شدید است.

تعداد روزهای بارانی این استان به سختی به مرز ۴۰ روز در سال می رسد و فاصله تعداد روزهای بی بارش آن بسیار زیاد می باشد البته باید توجه کرد بیشترین میزان بارش در خوزستان در مناطق جنوبی یعنی در مجاورت ساحل بوده که این بارش زیاد در این حوضه به سمت خلیج فارس رفته و استفاده‌ای از آن نشده است.

چهار عامل کم آبی خوزستان و مسئولیت اجتماعی کارآفرینان

کاشت برنج و نیشکر

اما در مورد کم آبی در خوزستان دلایل مختلفی بیان می شود و نظرات متفاوتی درباره شکل گیری این بحران عنوان شده است که یکی از این نظرات، نوع رژیم کشاورزی در کشور از جمله کاشت برنج در خوزستان است.

مدتی پیش جمیل علیزاده شایق دبیر انجمن برنج گفته بود که بی برنامگی موجب شده هر کسی هر جا دلش خواست در خوزستان برنج بکارد.

در حالیکه اراضی مناسب برای کشت برنج در کشور ۵۰۰ هزار هکتار است اما به ۶۲۰ هزار هکتار رسیده، در خوزستان ۹۰ هزار هکتار کشت شلتوک انجام شده که بر اساس برآوردها ۳.۵ میلیارد مترمکعب آب نیاز دارد که قریب ۲.۵ برابر مصرف صنعتی کشور است.

کشت این حجم از برنج در استان خوزستان با انتقادات فراوانی مواجه شده ضمن اینکه به گفته مسئولان با توجه به ممنوعیت کشت در این استان، برداشت آب از رود کرخه به صورت غیر مجاز انجام می‌شود و همین مسأله سبب شده که حقابه ذی‌نفعان در پایین دست کرخه، تأمین نشود. اگرچه اکنون با افزایش بیش از برنامه دبی آب کرخه، آب به پایین دست کرخه رسیده اما با توجه به میزان ذخیره آب سد کرخه، این حجم دبی می‌تواند طی ماه‌های پیش رو، بحران تازه‌ای را رقم بزند.

البته محصولاتی مانند چغندر قند، هندوانه، خربزه و نیشکر بیش از برنج، آب مصرف می‌کنند و در استان خوزستان نیز کشت می‌شوند.

چهار عامل کم آبی خوزستان و مسئولیت اجتماعی کارآفرینان

سدسازی و تبخیر آب

کارشناسان سدسازی های نامتناسب را از دیگر دلایل مشکلات آبی خوزستان می دانند بطوریکه معتقدند وقتی که سد ایجاد می‌شود در یک طرف آن دریاچه درست می‌شود و این دریاچه تماس آب را با هوا زیاد می‌کند و تبخیر می‌شود و به اندازه‌ای تبخیر به دلیل ایجاد سدها زیاد شده است که حدود یک چهارم آبی را که مصرف می‌کنیم، تبخیر می‌شود.

در واقع سدها باعث شده اند که بحران تبخیر و هدررفت آب ایجاد شود. متوسط ظرفیت تبخیر سالانه در جهان ۷۰۰ میلیمتر و در ایران برابر با ۲ هزار و ۱۰۰ میلیمتر است، این موضوع نشان می دهد که تبخیر سالانه در ایران سه برابر متوسط تبخیر سالانه جهانی است.

آمارها نشان می‌دهد ۷۰ درصد منابع آب ایران از طریق تبخیر در دشت‌ها، کوه‌ها و پشت سدها هدر می‌رود تا جایی که براساس برآوردها، سالانه نزدیک به ۳ تا ۵ میلیارد مترمکعب از آب دریاچه ها پشت سدها تبخیر می‌شود.

چهار عامل کم آبی خوزستان و مسئولیت اجتماعی کارآفرینان

خسارت ۱۴۰۰ در خوزستان

در سال ۱۴۰۰ خسارات وارده ناشی از خشکسالی و تنش آبی در خوزستان تاکنون بیش از ۱۲ هزار و ۶۰۰ میلیارد تومان بوده است.

بنا به اعلام رئیس سازمان جهاد کشاورزی خوزستان، میزان خسارت ناشی از خشکسالی به بخش کشاورزی در استان خوزستان تا پایان تیرماه، ۳۲۰ هزار هکتار بوده و این میزان از کشت‌های پاییزه دچار خسارت و افت تولید شدید شده‌اند.

در خسارت تولیدات دامی ناشی از خشکسالی نیز افت به ارزش ۲۵۰ میلیارد تومان بوده است. ۱۱۵ راس دام سنگین و ۵۰۰ راس دام سبک نیز تلف شده‌اند. در نهایت جمع کل خسارات وارده ناشی از خشکسالی و تنش آبی در خوزستان تاکنون بیش از ۱۲ هزار و ۶۰۰ میلیارد تومان بوده است.

چهار عامل کم آبی خوزستان و مسئولیت اجتماعی کارآفرینان

مسئولیت اجتماعی کارآفرینان

اگرچه مردم خوزستان مشکلات کم آبی را محدود به آب شرب نمی دانستند اما کمک رسانی برای تامین آب شرب خوزستانی ها در سالی که بحران کم آبی در این استان تشدید شده بود، وجود داشت از جمله مردمی که خودجوش برای هموطنان خود، آب معدنی ارسال کردند.

در کنار آن، ارتش و سپاه، تانکرهای آب را راهی مناطق کم آب بالاخص روستاها نمودند، اما همه اینها نافی مسئولیت اجتماعی کارآفرینان و سازمان های کارآفرینی نیست.

فعالیت های اجتماعی کارآفرینان و مسئولیت پذیری آنها نسبت به محیطی که در آن حضور دارند یکی از ارزش های کارآفرینی محسوب می شود بطوریکه مسئولیت سازمان های کارآفرینی و شرکت ها، در کنار سودآوری، شامل تعهدات اجتماعی و زیست محیطی به ذینفعان مختلف می شود که گاه به شکل گسترده انجام می گیرد.

در مورد بحران کم آبی خوزستان، فقدان حضور سازمان های کارآفرینی وجود داشت، این سازمان ها و شرکت ها تا به حال نتوانسته اند اقدام موثری در راستای مسئولیت اجتماعی خیرخواهانه خود انجام دهند.

هر چند حضور این سازمان ها با توجه به گستردگی کم آبی، رافع همه مشکلات نیست اما علاوه بر اینکه بخشی از مشکل کم آبی را کاهش می دهد باعث می شود مردم احساس رضایت نمایند. در واقع ایجاد احساس رضایت مردم ناشی از مسئولیت اجتماعی سازمان های کارآفرینی، همگرایی بیشتری را میان سازمان ها و ذینفعان به وجود می آورد بطوریکه دامنه آن از یک استان فراتر می رود، این، هم به نفع مردم است و هم به نفع سازمان های کارآفرینی.

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
3 + 0 =