خبر تنزل جایگاه ایران در صادرات فرش دستباف و پیشی گرفتن افغانستان، هند و پاکستان و عدم اقبال مردم به خرید فرش دستباف به دلیل گرانی آن، باعث شده که فرش‌های دستباف ایرانی رنگ ببازند و فرش‌بافان انگیزه‌ای برای رج به رج گره زدن قالی ایرانی نداشته باشند.

باخت قالی ایرانی به هند و افغانستان در بازار جهانی

به گزارش کارآفرین نیوز؛ زمانی نه چندان دور، فرش ایران در دنیا خریداران فراوانی داشت و فرش ایرانی به جز رتبه اول در دنیا، به چیز دیگری فکر نمی کرد اما اکنون اعلام پیشی گرفتن افغانستان و هند از ایران در صادرات فرش و تنزل رتبه ایران به چهارم و پنجم، تلخ است و البته درآمدزدا!

مرتضی میری؛ عضو هیات مدیره اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان فرش دستباف در حالی خبر از تنزل جایگاه ایران در صادرات فرش می دهد و می گوید که مرمت کاران فرش ما به ترکیه و پاکستان مهاجرت کرده اند که تهدید بزرگ این خلاء در بازار جهانی آینده، تغییر ذائقه مصرف کنندگان و از دست رفتن بازار است.

قالی

در صنعت فرش ایران حدود دو میلیون نفر اشتغال مستقیم و ۲۰۰ هزار نفر اشتغال غیرمستقیم دارند که با احتساب خانواده آنها حدود ۱۰ درصد از جمعیت کشور را شامل می شوند، همچنین ۱۱۵ هنرستان در زمینه فرش دایر است که ۵۵۰۰ دانش آموخته هنر صنعت فرش دستباف دارند، فرش ایرانی از صادرات ۵۶۰ میلیون دلاری در ابتدای دهه ۹۰ به صادرات ۷۲ میلیون دلاری در سال ۹۹ و کمتر از ۴۰ میلیون دلار در سال ۱۴۰۰ رسید تا به کمترین میزان خود پس از انقلاب دست یافته باشد به طوری که در سال ۲۰۱۹ میلادی، سهم ایران از کل صادرات فرش از کشورهای مختلف در جهان، کمتر از ۸ درصد بود.

مقایسه شرایط حاضر صنعت فرش با سالهای پیشین حاکی است که در حالی که در دهه ۸۰ سالیانه بیش از ۶ میلیون متر مربع فرش تولید این می شد، این میزان به ۳ میلیون متر مربع رسیده است، همچنین ظرف دو دهه حدود ۴ میلیون نفر، شغل خود را در صنعت فرش یا کنار گذاشته اند یا بیکار شده اند و تعداد بافنده ها از ۲ میلیون نفر در دهه ۷۰ و ۸۰ به یک میلیون نفر رسیده است.

کاهش کیفیت فرش ایرانی یا افزایش کیفیت رقبا؟

قیمت بالای فرش دستباف باعث شده که مردم عادی در داخل کشور نتوانند از آن استفاده کنند و تنها ۱۵ درصد تولیدات فرش دستباف، مصرف داخلی داشته باشد تا فرش دستباف به عنوان یک کالای لوکس قلمداد شود و بیش از آنکه مصرف داخلی داشته باشد با هدف صادرات تولید شود، صادراتی که روزبروز با بزرگ شدن رقبا، عرصه ای تنگ تر می یابد.

هر چند در سال ۱۴۰۰ کارگاه‌های فرش دستباف، شرکت‌ها، تعاونی‌ها و اتحادیه‌های مربوطه از ثبت‌نام در سامانه مودیان و پرداخت مالیات معاف شدند، ولی این معافیت باعث تعادل قیمت فرش دستباف برای افزایش قدرت خرید مردم و روی آوری به فرش دستباف نشد تا این موضوع در کنار کاهش بازار جهانی، فرش ایرانی را در تنگنا قرار دهد تا جایی که فرش های دستباف افغانستانی و هندی و چینی و پاکستانی توانستند در بازار جهانی نفس بکشند.

تولیدکنندگان فرش ایرانی در شرایطی ادعا دارند که فرش دستباف ایرانی از لحاظ کیفی قابل مقایسه با تولیدات سایر کشورها نیست که همین رقبا توانسته اند جای فرش ایرانی را بگیرند، در واقع به نظر می رسد کاهش کیفیت فرش ایرانی یا افزایش کیفیت فرش دیگر کشورها را نمی توان انکار کرد و باید آن را یکی از عوامل مهم در کاهش سهم بازار جهانی دانست.

قالی

علاوه بر این، قاچاق مواد اولیه تولید فرش دستباف از جمله پشم با کیفیت گوسفند، نخ رنگ شده و رنگ و روناس طبیعی، که در اثر افزایش نرخ ارز در سال های گذشته اتفاق افتاده، باعث شده که مورد استفاده فرش بافان افغانستان، پاکستان و هند قرار بگیرد و کیفیت فرش دستباف آنها را بالا ببرد تا در کنار کپی کردن آنها از طرح و نقشه فرش ایرانی، عملا پا جای پای فرش بافان توانمند ایران بگذارند.

تعهد ارزی مانعی برای صادرات

تولیدکنندگان و صادرکنندگان فرش ایرانی یکی از موانع حفظ بازار جهانی را مصوبه دولت قبلی در مورد تعهد ارزی می دانند و می گویند که اقدام دولت در مورد تصویب تعهد ارزی از صادرات و مکلف کردن صادرکنندگان برای اینکه تا حداکثر ۴ ماه ارز حاصل از فروش فرش را به حساب نیمایی بانک مرکزی واریز کنند، علاوه بر اینکه باعث کاهش صادرات فرش شد، خروج قالیبافان از صنعت فرش بافی را به دنبال داشت.

این افراد مدعی هستند که این اقدام دولت قبلی باعث شد که فعالیت در بازار فرش، صرفه اقتصادی نداشته باشد و عطای آن را به لقایش ببخشند. اگر فرض را بر صحت این ادعا بگذاریم باید گفت که این عامل در کنار عوامل دیگر زمینه ساز جولان هند، نپال، افغانستان، پاکستان و مصر در بازارهای جهانی و منزوی شدن فرش ایرانی شد.

قالی

فرش به عنوان یک کالای استراتژیک صادراتی می تواند نه تنها اشتغال و درآمدزایی داشته باشد بلکه عاملی برای ترویج فرهنگ و تاریخ ایران در دنیا باشد که انتظار می رود دولت سیزدهم با لحاظ کردن این زمینه ها در حمایت از تولید و صادرات فرش ایرانی اقدام نماید.

فرش با طرح گرانی

تورم طی سه سال اخیر رشد عجیبی داشته و دامن فرش های دستباف ایرانی را نیز گرفته است. بر این اساس فرش های دستباف ایران بنا به نوع پشم، کرک یا نخ های بکار رفته در آن، طرح آن و نوع بافت آن، یا برند آن، قیمت های بسیار متفاوتی دارند.

برخی از فرش های دستباف شش مترمربعی با اندازه ۲ متر در ۳ متر یا ابعاد دیگر، ممکن است از ۱۰، ۱۵ و ۲۰ میلیون تومان شروع شوند، اما این قیمت ها به بالاتر از ۱۰۰ و ۲۰۰ میلیون تومان نیز می رسند و خرید یک فرش متوسط دستباف ایرانی می تواند به هزینه کردن حدود ۳۰ تا ۴۰ میلیون تومان نیاز داشته باشد، این در حالی است که یک فرش ماشینی در همین ابعاد را می توان با هزینه ای حدود ۵ میلیون تومان تهیه کرد.

این تفاوت قیمت باعث شده اغلب مردم که خودشان باید تورم را در کالاهای دیگر تحمل نمایند، دیگر امکان خرید فرش دستباف را نداشته باشند بالاخص اینکه اگر فرش دستباف آسیب ببیند یا باید آن را مرمت کنند یا از ارزش آن کاسته خواهد شد.

با این اوصاف، داستان فرش بافان ایرانی مانند آن داستانی شده است که یکی از مسافران به راننده اتوبوس گفت، همه مسافران خواب هستند شما برای چه کسی رانندگی می کنید؟! به عبارتی، وقتی نه مشتری داخلی آن را استفاده می کند و نه صادرات آن، ارزش افزوده دارد، دیگر برای چه کسی تا پایان کار رج به رج بر سطح قالی گره بیفکنند.

قالی

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
2 + 1 =