آمارها نشان می‌دهد با وجود اینکه درآمد مالیاتی در برخی کشورها تا ۴۰ درصد از تولید ناخالص داخلی آن کشورها است، این میزان در ایران ۷ درصد بوده که از جمله دلایل پایین ماندن آن می‌توان به کسب درآمدهای آسان نفت و گاز، عدم اقدام مناسب دولت‌ها در مالیات ستانی، کم عمق بودن مالیات در اقتصاد ایران و ... اشاره کرد.

جدول درآمد مالیاتی در ۳۰ کشور جهان

به گزارش کارآفرین نیوز، یکی از مهم ترین و پاک ترین نوع درآمدهای دولت ها در کشورهای مختلف، مالیات ستانی است که برخی کشورها توانسته اند تا بیش از ۴۰ درصد کل درآمد سالانه دولت را از این طریق برنامه ریزی کنند، اما در ایران این میزان ۷ درصد است.

کارشناسان می گویند کسب درآمدهای مالیاتی و شناسایی ظرفیت ها و پایه های جدید مالیاتی امروز در کشور از فروش نفت و گاز و یا اقدام دولت ها به استقراض از منابع بانک مرکزی کاربردی تر بوده و در صورتی که دولت بتواند زمینه گسترش درآمدهای مالیاتی را فراهم کند، بسیاری از مشکلات و چالش های امروز اقتصاد ایران از جمله کسری بودجه های سنواتی دولت ها که زمینه رشد تورم را فراهم می کند، کنترل خواهد شد.

فرار مالیاتی ۱۳۵ هزار میلیاردی

با این وجود، هرچند هر ساله بیش از ۹۰ درصد اهداف مالیاتی دولت در بودجه های سنواتی محقق می شود، اما هوشمند نبودن سیستم های مالیاتی، ناتوانی در شناسایی فراریان مالیاتی، عدم اتصال پایگاه های اطلاعاتی و داده های سازمان ها به یکدیگر و ... باعث شده تا بالغ بر ۱۳۵ هزار میلیارد تومان فرار مالیاتی در کشور داشته باشیم و به عقیده برخی کارشناسان، بیش از ۴۰ درصد از کل اقتصاد ایران امکان ردیابی و مالیات ستانی را نداشته باشد.

با این وجود، برای آن بخشی که دولت امکان مالیات ستانی و کسب درآمد سالم غیر تورم زا را در سال آینده دارد، حدود ۵۳۲ هزار میلیارد تومان درآمد مالیاتی پیش بینی شده که دولت بتواند این رقم را در بودجه سال ۱۴۰۱ محقق کند.

همچنین در لایحه بودجه سال آینده می توان ردیف های جدیدی در بخش وصول مالیات از خانه های خالی، وصول مالیات از خودروهای لوکس، همچنین ویلاها و خانه های لوکس به عنوان پایه های جدید مالیاتی اشاره کرد که دولت تلاش کرده از این طریق برای افزایش توان مالیات ستانی، ظرفیت جدید ایجاد کند.

وضعیت مالیات ستانی در 30 کشور

نتایج یک بررسی از وضعیت مالیات ستانی در ۳۰ کشور جهان نشان می دهد که ایران در کمترین میزان از درآمدهای مالیاتی قرار دارد که حدود ۷ درصد تولید ناخالص داخلی است. بعد از ایران، افغانستان و عربستان نیز در سطوح پایین مالیات ستانی در حد ۷.۸ و ۸.۱ درصد از تولید ناخالص داخلی خود قرار دارند.

در مقابل، کشورهایی مانند سوئد و نروژ توانسته اند به ترتیب ۴۰.۷ و ۳۱.۱ درصد از تولید ناخالص داخلی خود را درآمد مالیاتی داشته باشند و از این نظر در بالاترین میزان مالیات ستانی در بین کشورهای جهان قرار دارند.

برآوردهای کارشناسی از دلایل ضعیف بودن درآمدهای مالیاتی در ایران نشان دهنده کم بودن عمق مالیات در اقتصاد ایران در بین منابع تامین مالی دولت است. به بیان دیگر، همانگونه که عنوان شد یا تاکنون دولت ها به موضوع مالیات ستانی ورود مناسبی نداشته اند و یا از شناسایی گروه های هدف و وصول مالیات از آنها، ناتوان مانده اند.

دلایل پایین‌بودن درآمدهای مالیاتی در ایران

از دیگر دلایل بیان شده برای ضعیف بودن مالیات ستانی در اقتصاد ایران، تاثیر مستقیم و بزرگ درآمدهای نفتی در اقتصاد ایران به ویژه در سال های نخست دهه ۹۰ است که شدت تحریم ها مانند امروز نبوده است؛ بنابراین دولت عمده منابع مورد نیاز خود را از طریق فروش نفت و گاز به دست می آورد و چندان انگیزه ای برای جایگزین کردن آن با درآمدهای مالیاتی نداشت.

اگر بخواهیم فرض کنیم که دولت باید به سمت افزایش ظرفیت مالیات ستانی و جایگزین کردن آن با درآمدهای نفتی برود تا از این طریق تا حد زیادی نیز از شر تحریم های نفتی خلاص شود، ذکر این نکته الزامی است که ابتدا دولت باید بررسی کند که کدام پایه های مالیاتی در سقف توان در حال پرداخت مالیات هستند و کدام گروه هایی که باید مشمول مالیات باشند، امروز مالیات نمی پردازند و از این طریق تعادل در مالیات ستانی حاصل شود و اینگونه نباشد که فشار بر گروه های پرداخت کننده مالیات افزایش یابد و گروه هایی همچنان از پرداخت مالیات معاف باشند.

نکته حائز اهمیت دیگر در زمینه مالیات ستانی دولت این است که دولت باید به مسئله عدالت مالیاتی و حرکت نکردن در مسیر تبعیض حساس باشد و اینگونه نباشد که فشار رشد ۵۹ درصدی مالیات ستانی در سال ۱۴۰۰ و پیش بینی رشد ۶۱ درصدی در بودجه سال ۱۴۰۱، بر دوش حقوق بگیران و سایر گروه های پرداخت کننده مالیات باشد و همچنان برخی گروه های با درآمد بالا، در حاشیه امن قرار داشته باشند.

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
5 + 3 =