محاسبه درآمد افراد جامعه و سطح رفاه از طریق "ضریب جینی" یکی از مهم‌ترین و پُرکاربردترین نوع محاسبات در جهان است که از طریق نتایج آن وضعیت دستیابی برابر و یا نابرابر یک جامعه به درآمد، ثروت و رفاه سنجیده می‌شود.

"ضریب جینی" چگونه سطح رفاه را می‌سنجد؟

به گزارش کارآفرین نیوز، یکی از معیارهای مهم برای کشورها فراهم کردن امکان استفاده برابر همه آحاد مردم از امکانات، ظرفیت ها و فرصت های کشور است.

از اینرو، در سنجش موقعیت کشورهای دنیا، میزان برابری جامعه در برخورداری از امکانات و همچنین امکان دستیابی به ثروت، مورد توجه قرار می گیرد و به نوعی وضعیت درآمدی افراد جامعه نیز سنجیده می شود.

به صورت کلی، بررسی روند برخورداری جامعه در ایران و جهان به روش های گوناگونی است که یکی از مهم ترین و شناخته شده ترین نوع سنجش ها، بررسی "ضریب جینی" است.

ضریب جینی و محاسبه نابرابری

علاوه بر ضریب جینی، "شاخص تیل" و " شاخص آتکینسون" نیز وجود دارد.

ضریب جینی یا شاخص جینی (Gini index) توسط کورادو جینی؛ متخصص آمار ایتالیایی توسعه یافت و در سال ۱۹۱۲ اعلام شد.

ایده او این بود که برای محاسبه نابرابری، باید میانگین اختلاف بین درآمد هر زوج از افراد جامعه را محاسبه کرد و برای این منظور می‌توان از مفهوم میانگین درآمد نیز استفاده کرد.

ضریب جینی یک شاخص آماری بین صفر و یک است و هر چقدر محاسبات ضریب جینی به سمت صفر باشد به معنای برابری کامل و امکان استفاده همه از امکانات به صورت یکسان و در نتیجه درآمد برابر و در واقع بهترین شرایط عدالت اجتماعی است و هر چقدر عدد ضریب جینی به عدد یک نزدیک باشد، به معنای نابرابری در توزیع درآمدها و عدم برخورداری همه از رفاه اجتماعی خواهد بود.

ضریب جینی

اشکالات محاسبه ضریب جینی

بنابراین هرگاه در جامعه ای، ضریب جینی به سمت عدد یک باشد، به عمنای برخورداری یک گروه و یا گروه هایی از ثروت و امکانات آن کشور است و برعکس عدد صفر در ضریب جینی به معنای شرایط ایده آل برخورداری از ثروت برای همه است.

برداشت ها و تعابیر گوناگونی از نتایج بررسی های ضریب جینی ارائه می شود، اما نتایج ضریب جینی می خواهد این موضوع را مشخص کند که تفاوت سطح رفاه و درآمد مورد انتظار بین دو فرد یا دو خانوار که به صورت تصادفی انتخاب شده اند چقدر است؟

از کاربردهای مهم محاسبات ضریب جینی برای کشورها و از جمله ایران این است که سیاست گذاران و تصمیم سازان بدانند که آیا با مجموعه اقدامات صورت گرفته، نابرابری در جامعه در حال افزایش است و یا کاهش؟ استفاده از نتایج ضریب جینی می تواند به سیاست گذاران در اصلاح روندها و سیاست های آینده کشور کمک کند.

با اینکه ضریب جینی به عنوان یک شاخص مهم و معتبر در بسیاری از کشورها محاسبه و سپس وضعیت کشورها با یکدیگر سنجیده می شود، اما یک اشکال اساسی ضریب جینی این است که محاسبات صورت گرفته مبتنی بر روند در طول زمان نیست و به صورت نقطه ای در یک مقطع و زمان مشخص صورت گرفته و اینکه شرایط پس از آن بهتر و یا بدتر شده باشد، دیگر مورد ارزیابی قرار نمی گیرد.

همچنین ممکن است ضریب جینی دو کشور با یکدیگر مقایسه شود که در امکانات و برخورداری از منابع با یکدیگر یکسان نباشند و یک کشور فقیر با یک کشور ثروتمند مورد سنجش قرار گیرد که اساسا نتایج درستی را نخواهد داد.

بنابراین ضریب جینی بیش از اینکه نابرابری فرصت ها را مورد سنجش قرار دهد، نابرابری درآمدها را ارزیابی می کند.

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
3 + 6 =