ریسک‌های سیاسی، تحریم‌ها، افزایش سفته بازی و نوسانات نرخ ارز به عنوان برخی عوامل ایجاد بی‌ثباتی بازار ارز در سال‌های اخیر شناخته می‌شود و از آنسو انجام برخی اقدمات مانند جلوگیری از خروج ارز از کشور، کنترل تقاضاهای سوداگرانه، ایجاد کریدورهای جدید انتقال ارز و ... به عنوان راهکارهای بهبود وضعیت بازار ارز مطرح است.

۶ گلوگاه بروز بی‌ثباتی در بازار ارز

به گزارش کارآفرین نیوز، دولت سیزدهم امسال اولین بودجه سالانه خود را به اجرا خواهد گذاشت؛ بودجه ای که قرار است نسبت به بودجه های گذشته تغییرات چشمگیری را داشته باشد. کنترل نرخ تورم، مهار نرخ ارز و ساماندهی بازار، جلوگیری از برداشت و استقراض از منابع بانک مرکزی، کنترل نقدینگی و جلوگیری از رشد پایه پولی، همچنین کاهش سطح تسهیلات تکلیفی بانک ها؛ از اولویت های مهم بودجه سال ۱۴۰۱ عنوان شده است.

در واقع در بیان مسئولان دولتی و کارشناسان اقتصادی، تمامی گلوگاه ها و اقداماتی که باعث اثر منفی بر بودجه و نهایتا بروز کسری و رشد نرخ تورم می شد، برشمرده شده است. حال، نحوه اداره دولت در سال جاری و چگونگی تخصیص ها و همچنین مدیریت منابع، می تواند در وضعیت بودجه سال ۱۴۰۱ اثرگذار باشد که آیا بودجه امسال در نهایت اثر منفی بر اقتصاد و معیشت مردم خواهد داشت و یا خیر؟

در عین حال، رشد اخیر قیمت نفت و بهبود شرایط فروش نفت به مشتریان خارجی در کنار گشایش های احتماعی در مذاکرات سیاسی و برجام نیز به عنوان دو عامل کلیدی و اثرگذار بر کارکرد آتی بودجه سال جاری خواهد بود.

یکی از مهم ترین وتعیین کننده ترین بازارها که اغلب دارای اثرات منفی بر جریان اقتصاد بوده، بازار ارز و نرخ های این بازار است به نوعی که از نرخ ارز به عنوان لنگر اقتصاد ایران نام برده می شود.

در طول سال های اخیر افت و خیز نرخ ارز به ویژه دلار بر شئون گوناگون اقتصادی کشور اثرگذار بوده و از این ناحیه، فشارها و امواج مختلفی در بازارها ایجاد شد. تحریم های غربی و فشار به کشور برای محدود شدن دسترسی به منابع ارزی نیز بر شرایط نامتعادل بازار ارز دامن زده است.

بنابراین با توجه به شرایط گذشته و پیش رو، باید نرخ ارز و اوضاع بازار ارز را به عنوان یک متغیر تعیین کننده در کل فضای اقتصاد ایران در نظر بگیریم که هرگونه بروز تلاطم و نوسان در این بازار، نهایتا به شکل مثبت و منفی بر سایر بخش ها اثرگذار است.

مرکز پژوهش های توسعه و آینده نگری سازمان برنامه و بودجه در تحلیلی پیرامون نوسانات نرخ ارز در سال های اخیر و ارائه راهکارهای موثر برای کنترل آن در بودجه سال ۱۴۰۱، اعلام کرد: بازار ارز به عنوان یکی از بازارهای اصلی در اقتصاد نقش مهمی در اثرگذاری و تنظیم سایر بازارهای اقتصادی دارد.

بروز نوسانات نرخ ارز در کنار سیاست گذاری های اشتباه و همچنین فشارهای خارجی را باید به عنوان یکی از مهم ترین عوامل بی ثباتی اقتصادی کشور در طول سال های اخیر بدانیم.

دلار

یکی از اتفاقات مهم بازار ارز به افزایش شکاف بین نرخ ارز بازار آزاد و رسمی از نیمه دوم سال ۹۷ باز می گردد که این مسئله با افزایش های پس از آن نیز ادامه دار شد.

همچنین در سال ۱۴۰۰ نیز مانند سال ۹۹، نرخ ارز تا مهرماه با شیب قابل توجهی افزایش داشته است. نرخ دلار نیمایی در ۷ ماهه نخست سال گذشته به صورت متوسط ۲۲ هزار و ۳۴۴ تومان بوده که این نرخ به نسبت مدت مشابه سال قبل از آن، ۲۶.۴ درصد رشد داشته است.

نرخ دلار بازار بین بانکی در سال ۹۹ برابر با ۴۲۰۰ تومان، در بازار آزاد ۲۲ هزار و ۸۸۰ تومان و در سامانه نیما نیز ۲۰ هزار و ۶۴۴ تومان بوده است. بنابراین نرخ نرخ ارز در بازار نیما و آزاد به ترتیب به نسبت سال قبل از آن، ۸۳.۶ درصد و ۷۷.۱ درصد رشد داشته است.

در سال ۹۹ با وجود بروز پاندمی کرونا و همچنین افت قیمت جهانی کالاها، صادرات غیرنفتی ایران به عنوان اصلی ترین منبع درآمد ارزی پس از کاهش شدید فروش نفت، از ۴۱.۴ میلیارد دلار به ۳۵ میلیارد دلار کاهش یافت.

به صورت کلی به دلیل ثابت ماندن نرخ ارز رسمی در سال ۹۹، شکاف و اختلاف بین این نرخ و نرخ های نیمایی و بازار آزاد افزایش یافت. فعال سازی سامانه نیما از مردادماه سال ۹۷ و تامین نیازهای واردکنندگان کالا و همچنین رشد ملایم نرخ ارز در این بازار را می توان گفت به عنوان یک اقدام با اثرگذاری بالا در کنترل نوسانات نرخ ارز در بازار آزاد دانست.

به صورت کلی، افزایش شکاف بین نرخ ارز رسمی و بازار آزاد از نیمه دوم سال ۹۶، باعث افزایش فشارهای تورمی و همچنین رشد هزینه های تولید شد که البته می توانست از طرق عملیات بازار باز و یا انتشار اوراق قرضه دولتی این شکاف را کنترل کرد که با توجه به محدودیت در انجام عملیات بازار باز، عملا این اتفاق نیفتاد.

در شرایط فعلی نیز تحریم های بین المللی و شیوع ویروس کرونا به عنوان دو عامل اول اثرگذار بر نرخ ارز شناخته می شود. دو اقدام می تواند در زمینه کاهش اثرات منفی نرخ ارز بر اقتصاد در شرایط فعلی عمل کند که یک مورد افزایش صادرات غیرنفتی و دیگری رشد درآمد حاصل از فروش نفت است که در صورت تحقق تا حد بسیار زیادی نیز می توان از افت ارزش پول ملی جلوگیری کرد.

عوامل متعددی به عنوان زمینه ساز بی ثباتی در بازار ارز عنوان شده که مهم ترین آنها مربوط به بروز ریسک های سیاسی، اعمال تحریم های ظالمانه، نبود روابط کارگزاری با بانک های خارجی بزرگ و افزایش سفته بازی در بازار، عد اصلاح سیاست های پولی و ارزی برای دوره بلندمدت و همچنین نبود برنامه مشخص به منظور واکنش سریع به نوسانات نرخ ارز اشاره کرد.

بازار ارز

مرکز پژوهش های توسعه و آینده نگری سازمان برنامه و بودجه با ارائه برخی راهکارها برای بهبود وضعیت بازار ارز، پیشنهاد کرد که مدیریت واردات به منظور کنترل تقاضای واقعی ارز در کنار ثبات در تصمیم گیری های ارزی و ایجاد اعتماد نسبت به تداوم سیاست ها پیگیری شود.

به منظور کنترل تقاضاهای سوداگرانه و احتیاطی، ابزارهای ارزی آتی توسعه یابد و نهادهای خاص، بانک ها، موسسات اعتباری و مالی و همچنین زیرمجموعه های آنها از سفته بازی پرهیز کنند.

در عین حال، به منظور رفع گلوگاه های مربوط به نقل و انتقال حواله های ارزی در امارات، ترکیه و ... پایگاه های جدیدی در کشورهایی مانند عمان، قطر و سایر کشورها ایجاد شود.

از سویی، بر شبکه توزیع کالاهای اساسی وارداتی و عرضه با قیمت متناسب با نرخ ارز رسمی، کنترل و نظارت جدی به عمل آید و شرکت های بزرگ دولتی از جمله پتروشیمی ها در عرضه به موقع ارز حاصل از صادرات در شبکه رسمی ملزم شوند.

ارز همراه مسافر کنترل شود و ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز در این زمینه فعالانه تر عمل کند. بازرگانان و اصناف نیز برای تامین به موقع و مناسب کالاهای وارداتی برای جلوگیری از رشد قیمت ها اقدام کنند.

از خروج ارز از کشور جلوگیری شود و از سویی نیز دارندگان ارز به افتتاح حساب سپرده ارزی تشویق شوند و گمرک نیز با واردات شبه رسمی از طریق کنترل محموله های وارداتی، برخورد جدی داشته باشد.

ایجاد کریدور نرخ ارز جهت دفاع از لنگر ارزی و حرکت به سمت نرخ مطلوب نیز در کنار مدیریت نوسانات احتمالی ارز از سوی بانک مرکزی و مداخله هوشمند هم باید در دستور کار باشد.

پیش بینی کارت اعتباری ارزی به منظور کاهش تقاضای اسکناس برای مسافران و الزام صرافی های مجاز و غیرمجاز به ثبت تمامی فعالیت های ارزی در سامانه و تامین ارز، تنها برای موارد تعیین شده باید پیگیری شود.

راهکارهای بهبود وضعیت بازار ارز

۶ گلوگاه بروز بی‌ثباتی در بازار ارز

۶ گلوگاه بروز بی‌ثباتی در بازار ارز

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
2 + 0 =