اقتصاد نفتی با وجود کسب درآمد برای کشور، به عنوان بزرگترین معضل در دهه‌های اخیر نیز شناخته می‌شود و حتی برخی ریشه عقب ماندگی‌ها را وجود نفت می‌دانند، اما خام فروشی نفت و بی‌توجهی به ایجاد زنجیره ارزش و تولید محصولات نفتی در داخل و سپس صادر به خارج، بر پیچیدگی معضلات نفتی ماندن اقتصاد ایران افزوده است.

پول نفت؛ معضل یا فرصت؟

به گزارش کارآفرین نیوز، برنامه های اقتصادی متنوعی در سطح جهان در حال اجرا است و هر کشور بر اساس منابع، امکانات، فرهنگ و ... برنامه اقتصادی خاصی را در پیش گرفته است.

ایران نیز به دلیل برخورداری از منابع خدادادی و در عین حالی نیروی تحصیل‌کرده متخصص قادر است در عرصه‌های مختلف به یکی از قطب‌های جهان تبدیل شود.

با وجود تحریم‌های غرب بر علیه ایران، ابلاغ سیاست های اقتصاد مقاومتی از سوی مقام معظم رهبری باعث شده تا کشور از لحاظ اقتصادی با خللی مواجه نشود.

یکی از اصلی‌ترین مباحث برای اجرای اقتصاد مقاومتی به بحث خام فروشی مربوط می‌شود، متاسفانه ایران در سایه خام فروشی در حوزه نفت و معادن، منابع استراتژیک خود را با قیمت پایین در اختیار کشورهای دیگر قرار می‌دهد، موضوعی که برای اقتصاد کشور سم محسوب می‌شود.

اقتصاد نفتی

شاید بهترین مثال به بحث ساخت پالایشگاه در دولت گذشته مربوط می‌شود که وزیر نفت وقت اعلام کرد که کشور نیازی به ساخت پالایشگاه ندارد و نفت را به‌ صورت خام عرضه خواهیم کرد.

این در حالی است که در نوروز سال جاری میزان مصرف بنزین از تولیدات کشور تامین شد و در صورت ادامه این روند در سال‌های آینده باید بنزین از کشورهای دیگر وارد شود.

به بیانی، اینگونه اشتباهات سبب می شود که کشور در آینده با مشکلاتی در تامین فرآورده های نفتی مواجه شود، این در حالی است که بر اساس سند جامع اقتصاد مقاومتی باید میزان فروش نفت خام کاهش و صادرات فرآورده‌های نفتی و پتروشیمی در دستور قرار گیرد.

از سوی دیگر در محصولات کشاورزی و معدنی نیز موارد مشابه فراوانی مشاهده می‌شود که به‌ صورت خام به دیگر کشورها صادر می‌شود و این کشورها با یک فرآوری ساده، محصولی را تولید و با چندین برابر سود به کشورهای دیگر به فروش می‌رسانند.

شاید بتوان گفت، این مسئله به عدم توجه دولت‌ها به بخش تولید مربوط می‌شود، در واقع بررسی سال‌های اخیر حکایت از این دارد که دولت‌ها در شرایط تحریمی توجه ویژه ای به بخش تولید و حمایت از آن داشته اند و پس از خروج از تحریم به دلیل محیا شدن شرایط فروش نفت، تولید مسئله کم‌اهمیتی برای دولت بوده است.

در واقع در شرایط تحریم افزایش تولید سبب درآمد برای دولت‌ها بوده، اما در شرایط غیر تحریمی به دلیل درآمد راحت و بالای نفت، تولید به مسئله کم‌اهمیت کشور تبدیل می‌شد که این رویه غلط سال‌ها تکرار شده است، این در حالی است که اگر توجه به تولید ادامه داشته باشد، در شرایط غیر تحریمی با فروش نفت و گاز، درآمدهای کشور به‌ شدت افزایش پیدا می‌کند و پروژه‌های نیمه‌تمام کشور با این منابع مالی به اتمام خواهد رسید.

از سوی دیگر توجه به تولید سبب می‌شود سرمایه‌گذاران با اطمینان به حمایت دولت، بدون دغدغه به فعالیت‌های خود ادامه دهند و در شرایط غیر تحریمی به دلیل سهولت در صادرات، اقدام به جذب نیروی کار نمایند.

همین جذب نیروی کار و افزایش صادرات دو مشکل اصلی کشور یعنی بیکاری و درآمدهای اندک کشور را حل می‌کند که البته اشتغال خود سبب حل مسائل اجتماعی نظیر ازدواج و فرزندآوری نیز خواهد شد.

مسعود دانشمند، تحلیلگر و کارشناس مسائل اقتصادی در گفت‌وگو با کارآفرین نیوز در خصوص عدم توجه دولت‌ها به بخش تولید، گفت: در شرایط غیر تحریمی که امکان فروش نفت وجود دارد، دولت با ارز حاصل از فروش نفت، هزینه‌های خود را تامین می‌کند و از بخش‌های دیگر درآمدی غافل می‌شود.

وی افزود: این در حالی است که دنیای امروز هر کشوری سهمی از ارزش‌افزوده دارد. کشورهایی نظیر ژاپن، کره و آلمان مواد خام را از کشورهای دیگر خریداری کرده و آن را به کالایی باارزش تبدیل کرده و سپس به همان کشورها که ایران نیز جز آن قرار دارد، به فروش می‌رسانند.

خام فروشی

دانشمند ارزش‌افزوده کشور را ناچیز دانست و گفت: متوسط ارزش کالای صادراتی کشور ۳۲۰ دلار و متوسط ارزش کالای وارداتی کشور ۱۳۰۰ دلار است. به بیانی ارزش فروش ۴ تُن کالای ایرانی برابر با یک تُن کالای وارداتی خارجی است، این بدان معنی بوده که ما در حال خام‌فروشی هستیم و در کشور توجه به این مسائل نشده است.

کارشناس مسائل اقتصادی در بخش انتهایی صحبت‌های خود در خصوص صادرات کالاهای نوآورانه، گفت: کالایی نوآورانه کالا یا خدماتی بوده که نمونه مشابه ای ندارد، به طور مثال توییتر نمونه خدماتی است که در مسیر خود نمونه مشابه ای نداشت و توانست به چنین ارزش بالایی دست یابد. یا در بخش‌های تولید گیرنده‌های WIFA نیز در ابتدا نمونه مشابه ای نداشتند و درآمد کلانی برای کشورها به ارمغان آورد.

وی ادامه داد: باید در کشور بررسی شود چه تعدادی از این کالاها وجود دارد و سپس با بهره‌گیری از شرایط به دنبال صادرات آن بود، البته برخی از پژوهشگران دلایلی مربوط به عدم هدایت در تولید این کالاها را عنوان می‌کنند، این در حالی است که بررسی‌ها حکایت از این دارد در بیشتر موارد این کالا دارای نمونه مشابه بوده در نتیجه کالای نوآورانه محسوب نمی‌شود و کارایی مدنظر را نداشت است، البته دولت باید با حمایت تمام‌قد از محصولات نوآورانه زمینه صادرات این محصولات را فراهم آورد.

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
6 + 2 =