نحوه تعیین مبالغ جدید یارانه نقدی برای دهک‌های مختلف در ارقام ۷۰، ۹۰، ۱۱۰ و ۱۲۰ هزار تومان و اثرات تورمی احتمالی هر سناریو و همچنین تاثیر آن در کاهش و افزایش ضریب جینی، در قالب یک مطالعه مورد بررسی قرار گرفت.

جزئیات ۴ سناریوی جدید پرداخت یارانه نقدی

به گزارش کارآفرین نیوز، یکی از بزرگترین اقدامات هزینه ای دولت ها در ۱۱ سال گذشته، پرداخت یارانه های نقدی ماهانه و واریز به حساب های سرپرستان خانوار بوده است؛ کاری که در زمان فعالیت دولت نهم آغاز شد و از آن زمان تا به امروز رقم پرداختی به ازاء هر فرد ایرانی به صورت ثابت ۴۵ هزار و ۵۰۰ تومان بوده است؛ مبلغی که اخیرا رئیس جمهور ارزش آن را ۷ هزار تومان اعلام کرد.

بر پایه این گزارش، پرونده مربوط به هدفمندی یارانه ها در این سال ها علاوه بر توزیع ماهیانه بیش از ۳ هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان، محل اختلاف نظرهای فراوانی نیز بوده است.

تلاش های نافرجامی نیز توسط دولت های اخیر برای ساماندهی آن انجام شد، اما به نتیجه ای نرسید و همچنان بیش از ۷۷ میلیون نفر ماهیانه رقم ۴۵ هزار و ۵۰۰ تومان را به عنوان یارانه نقدی دریافت می کنند.

در یک مرحله در دولت یازدهم نیز طی فراخوانی از مردم خواسته شد به صورت داوطلبانه از دریافت یارانه انصراف دهند که چنین نشد و بیشتر دریافت کنندگان یارانه، رای به ادامه روند پرداخت یارانه دادند.

یارانه نقدی

هدفمندی یارانه‌ها به هدف نرسید

علاوه بر این، به دلیل افزایش قیمت بنزین، در دولت دوازدهم یارانه معیشتی نیز به یارانه های نقدی اضافه شد که آن هم به صورت جداگانه به حساب سرپرستان خانوار واریز می شود.

طی سال های گذشته، برخی دستگاه های نظارتی گزارش هایی را مبنی بر انحراف طرح هدفمندی یارانه ها از اهداف اولیه و بی ثمر بودن روند ادامه آن به صورت فعلی ارائه کرده اند، با این حال همچنین روند پرداخت آن ادامه دارد.

در عین حال، همواره هر سال در فصل بودجه مباحثی درباره تکالیف دولت ها برای حذف یارانه های نقدی برخی گروه های غیرمشمول که بیش از ۲۳ میلیون فنر برآورد می شوند، مطرح است.

یکی از انتقادات به عملکرد دولت ها در دوره های گذشته، عدم اقدام به حذف یارانه بگیران غیرمشمول و ثروتمند بوده که اساسا دریافت رقم ۴۵ هزار و ۵۰۰ تومان ماهانه، تاثیری در زندگی آنها ندارد، اما این کار صورت نگرفت.

در زمان بررسی بودجه سال جاری نیز برخی مباحث درباره حذف ثروتمندان یارانه بگیر مطرح بوده و مباحثی نیز پیرامون افزایش مبلغ یارانه نقدی عنوان شد و حتی برخی مسئولان ارشد دولتی از پرداخت قریب الوقوع آن در زمستان سال گذشته خبر داده بودند.

با این وجود، امروز با تمام مباحث کارشناسی و طرح هایی که به صورت رسمی و غیررسمی درباره تغییر نظام پرداخت یارانه ها مطرح شده، همچنان رقم ۴۵ هزار و ۵۰۰ تومان به به میلیون ها نفر در هر ماه پرداخت می شود.

دو سوال مهم درباره افزایش مبلغ یارانه نقدی

مرکز پژوهش های توسعه و آینده نگری سازمان برنامه و بودجه به تازگی در گزارشی، به مسئله اثرات اعطای یارانه های نقدی بر شاخص های توزیع درآمد خانوارهای شهری در سناریوهای مختلف پرداخته که در بخشی از آن آمده است: یکی از مباحث دو سه سال اخیر در حوزه سیاست های حمایتی از خانوارها، پرداخت یارانه های نقدی جدید برای حفظ سطح رفاه و کمک به معیشت خانوار است.

هدف اصلی پرداخت یارانه ها، کمک به هموار شدن توزیع درآمد و کاهش نابرابری ها است که دستیابی به این هدف به سختی امکانپذیر است. از زاویه دیگر، پرداخت یارانه نقدی به همگان در سوی مخالف عدالت در توزیع قرار دارد.

یک مسئله مهم درباره پرداخت یارانه های جدید پاسخ به دو پرسش است. اولا اینکه مبلغ پرداختی یارانه نقدی چقدر باید باشد و دوم اینکه یارانه جدید به چه گروه هایی از خانوارهای شهری پرداخت شود؟

برای این موضوع ارقام متفاوتی در فضای رسانه ای و همچنین کارشناسی کشور پیشنهاد شده که بین حدود ۲۰ هزار تومان تا ۱۲۰ هزار تومان سرانه را در بر می گیرد.

همچنین در برخی سناریوها نیز ارقام ۷۰ هزار تومان، ۹۰ و ۱۱۰ هزار تومان به عنوان سقف پرداختی مطرح شده است.

(در جدول زیر تمامی ارقام منفی است که نشان دهنده اثرات مناسب اجرای هر یک از ۴ سناریوی پرداخت یارانه های جدید بر کاهش نسبت نابرابری و ضریب جینی است)

جدول سناریوهای 4 گانه یارانه نقدی

بررسی هایی نیز نشان می دهد که می توان مبالغ یارانه متفاوت را به دهک های مختلف پرداخت کرد. در یک سناریو به دهک های اول تا پنجم، سرانه پرداخت یارانه نقدی جدید ۷۰ هزار تومان در نظر گرفته شده است.

به صورت کلی، طبق سناریوهای بررسی شده بر اساس جدول مخارج سال ۹۹ خانوارهای شهری، پرداخت یارانه های نقدی جدید برای دهک های اول تا پنجم، ۷۰ هزار تومان و در یک سناریوی دیگر برای دهک های اول تا هفتم رقم ۷۰ هزار تومان بررسی شده است.

در سناریوی دیگری رقم یارانه نقدی جدید برای دهک های اول تا پنجم ۹۰ هزار تومان و ۱۱۰ هزار تومان مورد بررسی و ارزیابی قرار گرفته است.

در هر یک از این سناریوها، اثرات بعدی در میزان مخارج خانوار، فاصله بین دهک ها و همچنین ضریب جینی نیز مورد تحقیق قرار گرفته است.

بررسی های مرکز پژوهش های توسعه و آینده نگری این سوال را نیز مطرح کرده که آیا اجرای سناریوهای مذکور در یارانه های جدید، اثرات تورمی خواهند داشت؟

اگر چنین است، اثرات هر سناریو تا چه میزان است و چگونه می توان بهترین سناریوی افزایش یارانه های نقدی را انتخاب و اجرایی کرد؟

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
6 + 8 =