وام‌ها و تسهیلات بانکی شریان حیات شرکت‌های دانش بنیان هستند. اما به گفته برخی کارشناسان معیار ارزیابی بانک‌ها برای اعطای تسهیلات، متناسب با ماهیت فعالیت شرکت‌های دانش بنیان نیست.

تسهیلات بانکی شریان حیات دانش بنیان‌ها

شرکت‌های دانش‌بنیان خط مقدم سازوکار مقابله با تحریم‌ها هستند؛‌ توسعه و افزایش بهره‌وری بخش صنعت، کشاورزی،‌ فناوری و... همگی به تسهیل شرایط فعالیت دانش بنیان‌ها بستگی دارد. بنابراین چنانچه ایران بخواهد جزو کشورهای قدرتمند منطقه شناخته شود و از تلاطم‌های سیاسی و دیپلماسی آسیبی نبیند،‌ چاره‌ای جز برداشتن موانع پیش روی شرکت‌های دانش بنیان ندارد و باید به توسعه این شرکت‌های دانش محور بهاء دهد. 

 در این گزارش به برخی از مهمترین مسائل و موانع توسعه شرکت‌های دانش بنیان اشاره شده است.

بروکراسی‌های اداری فرسایشی است

بروکراسی و کاغذبازی برای ثبت شرکت‌های دانش بنیان را طولانی و خسته کننده می‌کند. موسسان شرکت‌های دانش بنیان از به طولانی شدن روند اخذ مجوز ثبت شرکت‌،‌ مالیات و ‌بیمه انتقاد دارند و معتقدند با تقویت دولت الکترونیک و اینترنتی شدن این مجوزها فرآیند کارها سرعت پیدا می‌کند. مدیران برخی از این شرکت ها  در گفت‌و گو با کارآفرین نیوز، قوانین پیچیده و غیرشفاف ادارات بیمه و مالیات و... را مسبب از بین رفتن تمرکز آنها در پیشبرد پروژه‌هایشان می‌دانستند. به زعم آنها این قوانین دست و پاگیر،‌ این افراد را درگیر حاشیه‌های بیهوده کرده که هریک با توسعه دولت الکترونیک تا حد زیادی علاج پیدا می‌کنند.

فضای بی‌اعتمادی نسبت به محصولات داخلی وجود دارد

بازارهای ایران با کالاهای خارجی تصاحب شده است. کالاهای قاچاق بازار را اشغال کرده‌اند به طوریکه ذائقه مصرف کننده به اجناس غیرایرانی عادت کرده است لذا شرکت‌های دانش بنیان توان رقابت در چنین بازار نابرابری را ندارند؛‌ از نظر آنها وفور کالای قاچاق و عادت به مصرف کالاهایی خارجی باعث شده تا مردم به تولیدات داخلی اطمینان نداشته باشند.

از سویی دیگر نقش پررنگ دلال‌ها و بازاریاب‌های اجناس خارجی در عمل عرصه را برای حضور تولیدات داخلی تنگ کرده است. به طوریکه امروز اغلب مدیران میانی و پایینی کشور با کالاهای خارجی آشنایی دارند و نسبت به آنها مطمئن هستند چرا که بازاریاب‌ها و دلال‌های تولیدات خارجی با آنها در ارتباط هستند و دائم محصولاتشان را به آنها معرفی می‌کنند؛‌بنابراین خیلی ساده روی ذهن و شناخت و قدرت تصمیم‌گیری آنها اثر می‌گذارند. به طور کلی،‌ مواردی چون عدم اعتماد مسئولان و مدیران ارشد به تولیدات داخلی به خاطر کم بودن کیفیت یا بدقولی شرکت‌ها در گذشته، وجود رانت‌های داخلی برای فروش محصولات خارجی و پیشنهادهای وسوسه‌انگیز خارجی برای بازاریابی این محصولات نیز در ترجیح دادن استفاده از محصول خارجی تاثیر دارند.

آنطور که فعالان این عرصه می‌گویند شرکت‌های دانش بنیان ممکن است مزایای بسیاری نسبت به تولیدات مشابه داشته باشند اما واقعیت این است که آنها در برابر روش‌های بازاریابی،‌ تبلیغات و فروش محصولات خارجی شکست می‌خورند و بازارهایشان را از دست می‌دهند. از سویی دیگر شرکت‌های دانش بنیان حتی در شناسایی ظرفیت‌های بازارهای خارجی نیز ناتوان و ضعیف هستند و نمی‌توانند بازارهای جدیدی در کشورهای دیگر پیدا کنند.

بانک‌ها باید به معیاری برای ارزیابی واحدهای دانش محور برسند

وام‌ها و تسهیلات بانکی شریان حیات شرکت‌های دانش بنیان هستند. تمامی مراحل تحقیق،‌ توسعه و بهره‌وری از این شرکت‌ها منوط به وجود منابع مالی سالم با سودهای متناسب است. به گفته کارشناسان این حوزه،‌ بهره بانکی غیرمنطقی عامل اصلی کندی و کاهش بازدهی شرکت‌های دانش بنیان است. پیش از این دولت تدابیری برای پرداخت تسهیلات به شرکت‌های دانش بنیان در نظر گرفت اما اهالی این شرکت‌ها مبلغ تسهیلات را ناکافی می‌دانند و  علیرغم تاسیس <صندوق نوآوری و شکوفایی> به منظور تجاری سازی نوآوری‌ها و اختراعات، کاربردی نمودن دانش و دستاوردهای پژوهشی و تکمیل زنجیره ایده، محصول و بازار و همین‌طور ارائه خدمات مالی و اعتباری، مدیران این شرکت‌ها مقدار تسهیلات را در مقایسه با میزان هزینه‌های تولید ناچیز می‌دانند.

فعالان این شرکت‌ها معتقدند بانک‌ها ارزیابی درستی از عملکرد و فضای داخلی شرکت‌های دانش بنیان ندارند و لذا ارزیابی آنها از تخصیص منابع نامتناسب می‌شود. آنطور که کارشناسان شرکت‌های دانش بنیان توضیح می‌دهند یکی از مشکلات اساسی آنها در دریافت تسهیلات این است که بانک‌ها هنوز نتوانسته‌اند به معیارهای دانش محور برای ارزیابی یک پروژه دست پیدا کنند.

بدقولی دولتی‌ها به سرمایه در گردش شرکت‌ها لطمه می‌زند

شرکت‌های دانش بنیان مانند هر واحد اقتصادی در یک زنجیره اقتصادی قرار دارند. این بدین معناست که به محض آنکه خللی در گردش مالی این زنجیره ایجاد شود این شرکت‌های دانش بنیان هستند که از این اختلال صدمه می‌بینند. بنابراین وقتی طرف قرارداد این شرکت‌ها چه دولتی و چه خصوصی تعهدات مالی خودش را به موقع پرداخت نکند،‌ شرکت‌ها برای برای تولید محصول دانش بنیان، تحقیق و بررسی، مواد اولیه، تجهیزات و نیروی انسانی دچار مشکل می‌شود. هرچند شاید از منظری این تاخیرها تا حد حقیقت بازار و جزئی از ریسک فعالیت اقتصادی باشد اما گلایه مدیران این شرکت‌ها زمانی بلند می‌شود که طرف حساب آنها یک شرکت دولتی باشد و پرداخت بدهی‌ها وارد بوروکراسی‌های فرسایشی ادارات دولتی شود و ماه‌ها به طول بیانجامد.

شرکت‌های دانش بنیان حلقه وصل دانشگاه و صنعت و بازار محسوب می شوند. بنابراین برای توسعه و بهبود کیفیت زندگی باید موانع پیش‌روی این شرکت‌ها برداشته شود. از سویی دیگر امروزه محصولات دانش بنیان ارز آورترین تولیدات ملی محسوب می‌شوند بنابراین توجه به تسهیل امورات این شرکت‌ها می‌تواند عواید ملی برای کشورمان داشته باشد.

 هم اکنون ۵۹۱۱ شرکت دانش بنیان ثبت شده در کشور وجود دارد. از این تعداد ۱۵۰۲ شرکت در حوزه فناوری اطلاعات، ارتباطات و نرم افزارهای رایانه‌ای فعال هستند و در مرتبه بعد ۱۳۲۴ شرکت در حوزه ماشین آلات و تجهیزات پیشرفته فعالیت دارند و در مرتبه سوم ۱۲۰۱ شرکت در حوزه برق و الکترونیک،‌ فوتونیک؛‌مخابرات و سیستم‌های خودکار فعالیت دارند.

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
1 + 4 =