در حالی که قریب به یک میلیون نفر از جمعیت فارغ‌التحصیل آموزش عالی، بیکارند و در سال ۱۴۰۰ سهم جمعیت بیکار فارغ‌التحصیل آموزش عالی از کل بیکاران به ۴۰.۳ درصد رسید، غلامحسین حسینی‌نیا رییس سازمان فنی و حرفه‌ای کشور می‌گوید که در صنعت IT نزدیک به ۵۰۰ هزار فرصت شغلی وجود دارد، اما نیروی ماهر و متخصص لازم در این زمینه به این اندازه آموزش ندیده‌اند.

آیا IT رویای فرصت‌های شغلی با درآمدهای بالاست؟

به گزارش کارآفرین نیوز؛ بیکاری و تورم دو مشکل اساسی کشور است که اولی، جمعیت جوان را نشانه گرفته و چندین دهه است که جوانان کشور برای یافتن شغل باید هفت خوان رستم را بگذرانند تا دست آخر، احتمالا بتوانند شغلی داشته باشند که اولا، ارتباطی با تحصیلات آنها ندارد، ثانیا، درآمدی هم اندازه مخارج نداشته و در پی دویدن به دنبال مخارج تورمی، خسته و کوفته شده باشند.

بر اساس آمارهای مرکز آمار ایران، جمعیت بالای ۱۵ سال در کشور در سال ۱۴۰۰ به بیش از ۶۳ میلیون نفر رسید، به طوری که با اختلاف اندکی، نیمی از آنها را مرد و نیمی را زنان تشکیل می دهد.

اما مشارکت اقتصادی در سال ۱۴۰۰ به ۴۰.۹ درصد رسید که نسبت به سال ۱۳۹۹ کاهش ۰.۴ درصدی داشت. لذا جمعیت غیرفعال ۱۵ ساله و بیشتر به بیش از ۳۷ میلیون نفر رسید که در این مورد جمعیت زنان غیرفعال ۲.۷ برابر جمعیت مردان غیرفعال بوده است.

در عین حال، اشتغال جمعیت ۱۵ ساله و بیشتر یا همان ۶۳ میلیون نفر به ۲۳.۵ میلیون نفر رسید، به طوری که ۶۳ درصد از مردان و ۱۱ درصد از زنان، شاغل بوده اند.

بیکاری فارغ التحصیلان

داده های مرکز آمار ایران همچنین نشان می دهد که بیکاری جمعیت فارغ التحصیل آموزش عالی در سال گذشته به بیش از ۹۵۷ هزار نفر رسید که نسبت به سال ۱۳۹۹ تعداد ۵۵۰۰ نفر کاهش داشته، اما نرخ ۱۳.۶ درصدی داشته و سهم جمعیت بیکار فارغ التحصیل آموزش عالی از کل بیکاران به ۴۰.۳ درصد رسید.

همچنین سهم جمعیت شاغل فارغ التحصیل آموزش عالی از کل شاغلان در سال ۱۴۰۰ حدود ۲۶ درصد بوده، که در مورد مردان ۲۲ درصد و در مورد زنان ۴۶ درصد بوده است.

فرصت‌های شغلی در میان پُردرآمدترین‌ها

در چنین شرایط کاری برای فارغ التحصیلان دانشگاهی، غلامحسین حسینی‌نیا رییس سازمان فنی و حرفه ای کشور می گوید که در صنعت IT نزدیک به ۵۰۰ هزار فرصت شغلی وجود دارد، اما نیروی ماهر و متخصص لازم در این زمینه به این اندازه آموزش ندیده‌اند.

همچنین در روزهای گذشته معاون اول رییس جمهور تاکید نمود که یکی از مهم‌ترین مشکلات کشور، مدرک‌گرایی بدون توجه به نیازهای بازار است و خواستار جهت‌گیری اشتغالزایی در راستای آموزش مهارت‌های فنی و حرفه‌ای و نیازهای واقعی بازار کار شد، در این خصوص کارشناسان بازار کار معتقدند که نبود راهبرد باعث شده دانشگاه‌ها پشتوانه بازار کار نباشند، تا جایی که در ایران فقط ۴ هزار شغل وجود دارد، در حالی که در دیگر کشورها تا ۱۵ هزار شغل نیز وجود دارد.

حسینی نیا رییس سازمان فنی و حرفه ای کشور ضمن تاکید بر اینکه تعداد نیروی جوان و تحصیلکرده کشور در حدود جمعیت کشورهای حوزه خلیج فارس است، همچنین خبر داد که برای مدیریت این شرایط، طرحی نمادین با عنوان نخلستان تهیه شده که هدف آن اشتغالزایی برای فارغ‌التحصیلانی است که رشته آن‌ها مورد تقاضای بازار نیست.

بیکاری فارغ التحصیلان

به طور کلی فرصت های شغلی در بخش فناوری اطلاعات، زیاد است از جمله سمت های شغلی یک مهندسی آی تی می توان به برنامه نویس کامپیوتر، مدیر پایگاه داده، طراح پایگاه داده، ERP، مدیر شبکه، معمار شبکه، مهندس شبکه، مدیر پروژه، متخصص تضمین کیفیت، مهندس نرم افزار، مدیر سیستم اشاره کرد.

مهندسی آی تی در زمینه ارتباطات، مدیریت داده ها، سیستم های مدیریت اطلاعات و مدیریت ارتباط با مشتری، همچنین فناوری اطلاعات نقش ایفا می کند. IT همچنین برای حل بسیاری از مشکلات اجتماعی و تجاری، مفاهیم مختلفی از قبیل خرید آنلاین، بازاریابی دیجیتال، شبکه های اجتماعی، ارتباطات دیجیتال، رایانش ابری، موبایل و داده های بزرگ را باز کرده است.

در کنار فرصت های شغلی، مشاغل مربوط به حوزه IT اغلب دارای دستمزدهای بالایی است و میانگین دریافتی حقوق و دستمزد در حوزه‌هایی همچون فناوری اطلاعات، شبکه و انفورماتیک در میان پردرآمدترین گروه‌ها قرار دارد.

مسئولیت وزارت علوم در قبال دانش‌آموختگان

بر اساس آخرین پایش اشتغال فارغ التحصیلان که توسط وزارت علوم انجام شد، اشتغال فارغ ‌التحصیلان در سال ۹۹ در مقطع کاردانی ۴۵/۹۴ درصد، در مقطع کارشناسی ۴۹/۲۵ درصد، در مقطع کارشناسی ارشد ۶۵/۲۱ درصد و در مقطع دکترا ۸۳/۵۳ درصد بوده است.

در این خصوص وزارت علوم رصد اشتغال دانش آموختگان دانشگاهی را به تفکیک مقطع، دانشگاه، جنسیت، رشته و استان ‌را در دستور کار قرار داد تا احصاء دقیق این وضعیت برای برنامه ریزی صحیح برای کاهش جمعیت بیکاران فارغ التحصیل سرلوحه کار باشد.

علاوه بر این، در راستای برنامه های وزارت علوم برای آماده کردن دانشجویان و دانش آموختگان برای ورود به بازار کار، طرح تحول همکاری دانشگاه با جامعه و صنعت به همه دانشگاه‌ ها و پژوهشگاه های کشور ابلاغ و از خرداد ۱۳۹۹ اجرایی شد.

بیکاری فارغ التحصیلان

این در حالی است که کارشناسان بازار کار در مورد این موضوع که گفته می شود وزارت علوم مسئول ایجاد اشتغال نیست، تاکید دارند وزارت علوم مسئولیت دارد که فارغ التحصیلان دانشگاه را دارای مهارت کند اما با این وجود، همچنان در کشور در زمینه جذب دانش آموختگان دانشگاهی در بازار کار با مشکل مواجه هستیم.

در واقع وجود مراکز آموزش عالی بسیار زیاد در کشور و همچنین تعبیه سرفصل های آموزشی نه چندان کارآمد در حوزه های مختلف باعث شده میزان فارغ التحصیلانی که عملا متخصص نیستند و حتی مهارت های پایه هم ندارند روز به روز افزایش پیدا کند. درست است که بسیاری از افراد مدارک کارشناسی، کارشناسی ارشد و حتی دکترا را از این مراکز کسب می‌کنند، ولی اینکه آنها چقدر تخصص دارند و تخصصی که دارند تا چه حد به درد بازار هدف شان می‌خورد جای بحث دارد.

ضدونقیض‌های اشتغال در IT

جالب این است که عیسی منصوری؛ معاون توسعه کارآفرینی و اشتغال وزارت کار در سال ۱۳۹۵ تاکید داشت که به دلیل عدم انطباق بین آموزش های مرتبط با رشته‌ IT و تقاضای موجود در بازار کار، فارغ التحصیلان این رشته، عمدتا بیشترین آمار بیکاری در میان رشته‌های تحصیلی را دارند.

منصوری با تاکید بر ارتقای سطح مهارت دانشجویان رشته IT اعتقاد داشت: در حال حاضر بین نظام آموزش عالی و نیاز بازار کار تناسب لازم وجود ندارد و نیروهایی که در دانشگاه‌ها در رشته‌های IT فارغ‌التحصیل می‌شوند، از مهارت کافی برخوردار نیستند، از این رو لازم است تا آموزش های مرتبط با این رشته به تناسب تخصص‌ مورد نیاز بازار عرضه شود.

البته به غیر از این معاون وزارت کار، در نیمه نخست دهه ۹۰ چند سالی رییس‌جمهور وقت در یک روال تقریبا مشخص اواخر هر سال وعده ایجاد شغل در سال آینده در حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات را می‌داد و اوایل سال بعد آمار تحقق وعده میزان شغل‌های ایجادشده در سال قبل را اعلام می‌کرد.

در این خصوص در پنجم آبان ۱۳۹۵ رییس‌جمهور وقت در جلسه شورای‌عالی اشتغال اعلام کرد: حوزه آی‌سی‌تی از بخش‌های بسیار مهم و تحول‌آفرین در حوزه اشتغال است و ضرورت دارد همه دستگاه‌ها دست به دست هم داده و از نیروی انسانی بااستعداد ایرانی در این حوزه استفاده بهینه شود تا از این طریق بتوان اشتغال متناسبی برای جوانان به‌ وجود آورد. در این جلسه هدف‌گذاری برای اشتغال در حوزه آی‌سی‌تی برای سال ۱۳۹۶ به میزان ۱۲۰ هزار شغل در نظر گرفته شد.

بیکاری فارغ التحصیلان

پس از آن، اوایل فروردین ۹۶ رییس جمهور وقت در مراسم بهره‌برداری از پنج طرح بخش آب در کردستان باز هم اعلام کرد: سال گذشته ۱۰۰ هزار شغل در حوزه ICT در کشور به‌ وجود آمد و امسال پیش‌بینی می‌شود که ۱۳۰ هزار شغل در این حوزه برای جوانان ایجاد شود. سپس اواخر بهمن‌ماه ۱۳۹۶ در نشست مشترک استانداران، وزرا و روسای سازمان‌های اقتصادی سراسر کشور، گفت: در سال ۹۷ بیش از ۱۰۰ هزار شغل در حوزه فناوری اطلاعات ایجاد خواهد شد.

اما روز اول اردیبهشت‌ماه ۱۳۹۷ و در ماجرای اعلام ۲ میلیون شغل از سوی رییس‌جمهوری بود که دفتر ریاست‌جمهوری با صدور اطلاعیه‌ای اعلام کرد عدد صحیح تعداد شغل ایجاد شده در حوزه فاوا در سال قبل ۲۰۰ هزار شغل است. به عبارت دیگر در سال ۹۶ و در حالی‌ که دولت وعده ایجاد ۱۰۰ هزار شغل در این حوزه را داده بود، در یک جهش، ظاهرا دو برابر این هدف‌گذاری محقق شد و به گفته رییس‌جمهور، ۲۰۰ هزار شغل جدید ایجاد شد.

همچنین در خرداد ماه ۱۳۹۶ محمدعبده ابطحی مدیر رسته فناوری اطلاعات طرح تکاپو در وزارت کار، با اشاره به ظرفیت یک میلیون نفری اشتغال بخش فناوری اطلاعات و ارتباطات گفت: برآورد ما اشتغال حدود ۶۰۰ هزار نفر در حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات است که این بخش ظرفیت اشتغال‌زایی برای حدود یک میلیون نفر را دارد.

در نهایت اینکه، با توجه به شرایط موجود اگرچه ما در حوزه IT تعریف مشخص و استانداردی از شغل و ایجاد اشتغال نداریم، اما اگر با اغماض هم آمارهای ادعاشده قبلی و فعلی را بپذیریم، باز هم نمی‌توانیم از عدم سنخیت تحصیلات دانشگاهی با بازار کار چشم پوشی کرده و به سادگی از کنار نادیده گرفتن بازار کار در تخصیص صندلی های دانشگاه ها و فقدان آینده پژوهی در این خصوص بگذریم.

///////////////////

امیر بابابی

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
6 + 3 =