در حالی‌که ما حدود ۳۰ نوع محصول ارگانیک در کشور داریم در نمایشگاه‌های خارجی تا ۲۷۰ نوع محصول ارگانیک عرضه می‌شود، اما مشکل اصلی تولید محصولات ارگانیک در ایران، نه در تنوع و تعداد آن، بلکه در هزینه‌های آن و همچنین فقدان سیستم مشخص برای تایید اصالت ارگانیک بودن محصولات است.

ارگانیک نکاریم چه می‌شود؟

به گزارش کارآفرین نیوز؛ قریب به یک دهه است کشور ما برنامه راهبردی ارگانیک را تصویب نموده و سامانه ملی محصولات کشاورزی ارگانیک نیز ۵ سال پیش با هدف شفاف‌سازی روندهای تولید تا صدور نشان استاندارد ارگانیک، تصویب شده است.

تولید محصول ارگانیگ یک پروسه دارد که از خاک شروع می شود؛ به این معنا که خاکی که قرار است در آن یک محصول ارگانیک پرورش داده شود باید در یک پروسه ۳ تا ۵ ساله، سم زدایی شود و این مقدمه تولید محصول ارگانیک است. چرا که در تولید محصول ارگانیک از کود شیمیایی و سم مطلقا استفاده نمی شود و غالبا کود، حیوانی است یا کودهای غیر شیمیایی تایید شده به کار می رود.

از سوی دیگر معمولا اغلب کشورها اگر قرار باشد با کشور دیگری رابطه صادراتی در حوزه محصولات ارگانیک برقرار کنند، بحث تایید محصول را از طریق یکسری شرکت های بین المللی پیگیری می کنند. یعنی شرکت های تایید شده ای، فعال هستند که نماینده آنها از مزرعه، کارخانه، محصول و خاک، نمونه برداری کرده و در صورت تایید، گواهی صادر می کنند. بنابراین اگر محصول ارگانیک بعد از این تایید، در فروشگاه ها عرضه شود دیگر مصرف کننده در مورد ارگانیک بودن آن سوال نمی کند چون می داند که به اصطلاح از هفت خوان رستم رد شده و گواهی آن صادر شده است.

عرضه ۹ برابری محصولات ارگانیک

تولید محصولات ارگانیک ۲ تا ۳ برابر محصولات غیر ارگانیک هزینه بر است و در حالیکه ۲۷۰ نوع محصول ارگانیک در برخی نمایشگاه های خارجی عرضه می شود در ایران در حال حاضر بیش از ۳۰ محصول ارگانیک نداریم که عمدتا به دلیل هزینه های سنگینی است که برای تولید آنها وجود دارد.

از طرفی چون محصولات ارگانیک، قیمت بالاتری دارند برای یک شخص با درآمد متوسط، سخت است که قادر باشد محصول ارگانیک خریداری کند.

چای ارگانیک

به طور مثال بنا به گفته محمد حسین نکووقت؛ مدیر بازرگانی یک شرکت تولید چای ارگانیک، با توجه به هزینه های تولید چای ارگانیک، این چای با چای معمولی ۳۵ تا ۴۰ درصد اختلاف قیمت دارد.

یکی از آسیب های تولید محصولات ارگانیک این است که به خاطر هزینه بالای تولید، به صادرات وابستگی دارد، به طوری که عدم صادرات آن باعث می شود مقرون به صرفه نباشد. در واقع قیمت بالای ارز باعث شده که تولیدکنندگان محصولات ارگانیک نسبت به تولید و صادرات این محصولات رغبت داشته باشند، اما اگر قیمت ارز پایین بیاید و قیمت ها و هزینه ها هم تغییر نکند تولید محصول ارگانیک دیگر مقرون به صرفه نیست.

تولید محصولات ارگانیک، به جز چای ارگانیک

جالب این است که در حال حاضر در اروپا تمام صیفی جات، میوه جات و حتی پوشاک ارگانیک هم عرضه می شود و می توان گفت روی همه نوع محصولی سرمایه گذاری کرده اند، اما چون شرایط و اقلیم تولید چای را ندارند وارد مقوله تولید چای ارگانیک نشده اند.

در حال حاضر، اتریش از مرز ۲۲ درصد کشاورزی ارگانیک عبور نموده و اتحادیه اروپا سعی دارد تا سال ۲۰۳۰ بیش از ۲۵ درصد از بازار محصولات کشاورزی خود را با محصولات ارگانیک تامین نماید.

همچنین محمدرضا رضاپناه؛ رییس اتحادیه انجمن‌های علوم گیاه پزشکی ایران در گفتگو با خبرنگار کارآفرین نیوز با اشاره به اینکه میزان سطح زیر کشت محصولات ارگانیک در ایران سالانه حدود ۱۲ هزار هکتار یا به عبارتی کمتر از یک دهم درصد اراضی کشاورزی کشور است، خبر داد که بازار جهانی محصولات ارگانیک افزون بر ۱۰۰ میلیارد یورو است و اگر به سطح یک درصد تا پنج درصد محصولات ارگانیک در داخل کشور نرسیم، نمی‌توانیم یک درصد بازار جهانی را به خود اختصاص دهیم، این در حالی است که تولید محصولات ارگانیک کشاورزی در اروپا به ۸ درصد و در استرالیا به ۲۶ درصد رسیده و استرالیا با ۲۶ درصد تولید محصولات کشاورزی ارگانیک، استونی با ۲۳ درصد و سوئد با ۲۱ درصد، سه کشور برتر در تولید محصولات ارگانیک هستند.

محصولات ارگانیک

پس از این کشورها، ایتالیا، چک، لتونی، فنلاند، اسلوواکی و دانمارک قرار دارند و اتحادیه اروپا نیز با اختصاص ۸ درصد از تولیدات کشاورزی به محصولات ارگانیک توانسته اند برای بهبود کیفیت محصولات کشاورزی قدم بردارند، در شرایطی که برنامه اتحادیه اروپا این است که تا ۸ سال آینده، تولید محصولات ارگانیک خود را به ۲۵ درصد برساند.

اصالت ارگانیک‌ها در تعلیق

برنامه راهبردی کشاورزی ارگانیک که اوایل دهه ۹۰ به تصویب وزارت کشاورزی رسید برای ۱۰ تا ۲۰ برابر شرایط فعلی تنظیم شده بود، اما سطح کشت ارگانیک حتی برای صادرات در طی دهه اخیر تقریبا ثابت و بعضا به واسطه افزایش نرخ ارز کاهش داشته است، البته ۲۰ هزار هکتار مراتع و حدود ۴۰ هزار هکتار مناطق تحت پوشش تولید عسل ارگانیک و حدود ۱۰ هزار هکتار اراضی ذاتا ارگانیک نیز دارای گواهی هستند.

میوه ارگانیک

اگر بخواهیم کشاورزی ارگانیک را در ایران بررسی کنیم باید اذعان کنیم که در واقع در کشور ما به دلیل عدم وجود نظام مشخصی در زنجیره تولید، گواهی عرضه و نظارت، نظام معین برای صادرات یا واردات، محصولات ارگانیک وجود ندارد و هر آنچه که در بازار تحت این عنوان عرضه می شود، اصالت ندارد.

غیرارگانیک‌ها بدون مشتری می‌مانند

در سال گشته، ۹ کشور محصولات کشاورزی غیرارگانیک ایران را مرجوع نمودند، اگرچه سید روح اله لطیفی سخنگوی گمرک در این مورد به خبرنگار کارآفرین نیوز گفت که تنها ۲۰ صدم درصد صادرات کشاورزی ایران برگشت خورده که در مقایسه با میزان صادرات انجام شده بسیار ناچیز است و جای نگرانی نیست، اما دکتر رضا ارجمندی رییس اسبق سازمان حفظ نباتات کشور نیز در گفتگو با خبرنگار کارآفرین نیوز در همین خصوص تاکید کرد که اصولا فرم و حالت جدید برگشت محصولات کشاورزی ایران از برخی کشورها، نسبت به گذشته، متفاوت بوده و از لحاظ اعتبار کشاورزی کشور، این اتفاقات برای ما مناسب نیست، علاوه بر این، بازار دیگر کشورها منتظر ما و تصمیمات ما نمی ماند و رقبای ما جای ما را می گیرند آن وقت دیگر کنار زدن همین رقبا کار سخت تری است، در حالی که ما برای رونق کشاورزی به صادرات نیاز داریم.

یکی از محصولاتی که در سال گذشته مرجوع شد، به غیر از فلفل و کیوی، سیب زمینی بود. محمدرضا رضاپناه رییس اتحادیه انجمن‌های علوم گیاه پزشکی ایران و دانشیار موسسه تحقیقات گیاه‌پزشکی کشور، با اشاره به وضعیت تولید و صادرات سیب‌زمینی به‌ ویژه در استان همدان، معتقد است اگر در همان سال گذشته، به حد کافی سیب‌زمینی ارگانیک تولید می‌کردیم پاسخ هر بهانه‌گیری به‌ خوبی داده می‌شد و بلافاصله در داخل به تصحیح مشکل کمر همت گمارده و طرف خارجی را نیز با محصول شایسته‌تر، راضی و بازار جهانی را برای تولیدکننده و صادرکننده ایرانی حفظ می‌کردیم، اما سیب‌زمینی‌های ارگانیک تولید نمی‌شود یا اگر تولید ‌شود بسیار اندک است.

کشاورزی ارگانیک

با این وصف، در شرایطی که قریب به یک دهه است که کشور ما برنامه راهبردی ارگانیک را تصویب نموده، این کشوری مانند روسیه است که از سال گذشته قانون ارگانیک را اجرا و تمرین می کند و محصولات کشاورزی ما را مرجوع می نماید یا کشوری مانند استرالیا توانسته ۲۵ درصد از محصولات کشاورزی خود را به محصولات ارگانیک اختصاص دهد و اتحادیه اروپا نیز تصمیم دارد تا ۸ سال دیگر به رقم ۲۵ درصد برسد.

در واقع، جا ماندن از قافله ارگانیک، نه تنها به سلامت مردم ما، اکوسیستم و خاک ما آسیب می رساند، بلکه باعث می شود بازارهای جهانی خود را نیز از دست بدهیم زیرا در آینده نزدیک، این ارگانیک ها هستند که مشتری دارند و مابقی مرجوع می شوند.

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
8 + 9 =