انتقادات مقامات عراق به ترکیه در مورد پروژه‌های آبی این کشور در حالی گسترده شده که عراقی‌ها با کم‌آبی بی‌سابقه‌ای مواجه شده‌اند بطوریکه کشاورزی آنها را مورد تهدید قرار داده است. در عین حال، کم‌آبی در عراق اثرات خود را بر افزایش گرد و غبار در ایران گذاشته است و کارشناسان امور آب معتقدند این پدیده به غیر از آسیب‌های انسانی، زمینه خشکی گیاهان و نابودی درختان را فراهم می‌کند.

تاثیرات پروژه‌های آبی ترکیه بر ایران و عراق

به گزارش کارآفرین نیوز؛ «مهدی رشید الحمدانی» وزیر منابع آبی عراق، با انتشار بیانیه‌ای تأکید کرد که اظهارات سفیر ترکیه درباره هدر دادن آب‌ها در عراق نادرست است و باید سهم عادلانه و منصفانه عراق را بر اساس قوانین بین‌المللی تأمین و از دخالت در سیاست‌های آبی عراق خودداری کند.

وی با اشاره به اینکه ترکیه همیشه هدر دادن آب ها توسط عراق را بهانه می‌آورد تا از این طریق سهم آبی عراق را کاهش دهد، تأکید کرد که حجم آب‌ها پشت سدهای ترکیه در وضعیت بسیار خوبی قرار دارد.

نقشه ایران

پیش از این، «علی رضا گونای» سفیر ترکیه در بغداد ضمن رد اتهامات علیه کشورش مبنی بر قطع آب و تغییر مسیر رودخانه‌ها، عراق را به دلیل هدر دادن منابع آبی و عدم استفاده از این منابع به شیوه صحیح، مسئول خشکسالی در این کشور دانسته بود.

سفیر ترکیه با بیان اینکه آب به طور گسترده در عراق هدر می‌رود و باید تدابیری فوری برای جلوگیری از این موضوع اتخاذ شود، گفته بود: راه حل مشکل خشکسالی، درخواست بیشتر آب نیست بلکه استفاده درست از این منابع راه حل است و ما برای کمک به عراق آماده هستیم.

گونای گفته بود: باید در زیرساخت‌ها سرمایه گذاری انجام شود و شرکت‌های ترکیه‌ای آمادگی این را دارند و این کشور از آب برای تامین نیازهای خود در کشاورزی و انرژی استفاده می‌کند.

وی یادآور شد که خشکسالی تنها مشکل عراق نیست بلکه این مساله در نتیجه گازهای گلخانه‌ای به معضل ترکیه و کل منطقه هم تبدیل شده است و در سال‌های آینده شاهد موج‌های بیشتر خشکسالی خواهیم بود.

سدسازی ترکیه

مهاجرت کشاورزان و تهدید کشاورزی عراق

این درحالی است که بحران آبی در عراق رودخانه و دریاچه‌ها را در معرض نابودی قرار داده است که این موضوع مهاجرت کشاورزان و در نهایت نابودی کشاورزی عراق را به دنبال خواهد داشت.

«ثائر الجبوری» نماینده پارلمان عراق در این خصوص استفاده از اهرم اقتصادی را موثر دانسته و گفته بود: دولت ابزارهای کافی در این زمینه را در اختیار دارد و باید از اهرم اقتصادی علیه ترکیه استفاده کند و واردات از این کشور را متوقف سازد تا سهم آب عراق را بدهد.

رود دجله

عکس‌ها و فیلم‌های منتشر شده از رود دجله، گواه کاهش قابل ملاحظه میزان آب است و مسئولان سد دربندخان در سلیمانیه اعلام کرده‌اند که ذخایر آبی برای طرح کشاورزی کفایت نمی‌کند.

در اربیل مرکز اقلیم کردستان عراق، مقامات محلی اعلام کرده اند که این شهر با مشکل آب آشامیدنی روبرو خواهد شد و خواستار تشکیل تیم بحران به منظور حفر چاه و روی آوردن به آبهای زیرزمینی شده‌اند.

صحرا زایی با احداث سد

یکی دیگر از نمایندگان مجلس عراق نیز تاکید کرده: احداث سد «جزره» در فاصله ۳۵ کیلومتری اراضی عراق، اقدامی مغایر با قوانین است و بر نسل های بعدی عراق، تاثیرگذار و بحران آبی غیرقابل حل در عراق ایجاد خواهد کرد.

میزان آب رودخانه‌های دجله و فرات طی سال‌های گذشته به شدت کاهش پیدا کرده است که این موجب از دست رفتن یک میلیارد لیتر مکعب آب و غیرقابل کشت شدن مساحت زیادی از اراضی زراعی شده است.

کارشناسان امور آبی و کشاورزی نیز ضمن هشدار درباره احداث سد جزره و نقش آن در بحران آبی در عراق، از آن به مثابه نابودی آب رود دجله و صحرا زایی نام برده اند.

تاثیرات خشکسالی عراق در ایران

از سوی دیگر، محمدجواد عسکری رییس کمیسیون کشاورزی مجلس شورای اسلامی در هفته های گذشته گفته بود که کشور ترکیه با احداث سد ایلیسو که ۵۶ درصد از آب رودخانه دجله را مسدود می‌کند، موجب خشک شدن تالاب‌های عراق، سوریه و هورالعظیم و نابودی حدود ۶.۵ میلیون هکتار از اراضی این کشورها شده است.

بنا به نظر برخی کارشناسان، پروژه سدسازی ترکیه موسوم به "گاپ" که شامل ۲۲ سد و ۱۳ نیروگاه بر روی سرشاخه‌های دجله و فرات است، عراق، سوریه و ایران را تحت تاثیر قرار خواهد داد. این برداشت آب توسط ترکیه باعث خشک شدن اراضی کشاورزی عظیم عراق می‌شود که این خشکی زمین‌های عراق، دلیل ایجاد توده‌های گسترده گرد و غبار در ایران است تا کشاورزی ایران را نیز به شدت تحت تاثیر قرار دهد.

گرد و غبار

کانون های گرد و غبار به شکلی است که هم‌اکنون وسعت مناطق غبارخیز داخلی ایران ۳۵ میلیون هکتار است که در ۲۳ استان پراکنده شده و هر سال ۴ میلیون‌ و ۲۳۰ هزار تن گردوغبار از آن بر می‌خیزد. از سویی کانون گردوغبارها با منشاء خارجی در حدود ۲۷۰ میلیون هکتار است که ۷ برابر کانون‌های داخلی است و میزان غبارخیزی آن‌ها ۱۸۰ میلیون تُن در هر سال است.

اما پروژه سدسازی ترکیه موسوم به "گاپ" به مثابه یک اقدام زیست محیطی علیه کشورهای غرب آسیاست. در صورتی که این پروژه به سرانجام برسد، عراق، سوریه و در نهایت بخش‌هایی از تالار «هورالعظیم» خوزستان خشک خواهد شد.

از دیپلماسی آب تا ریاضت آبی

پدیده گرد و غبار به غیر از آسیب به سلامت مردم، آسیب‌های زیادی به بخش کشاورزی وارد می‌کند و علاوه بر فراهم شدن زمینه خشکی گیاهان و نابودی درختان، باعث بروز بیماری‌ها و همچنین بهم خوردن توازن آفت‌های کشاورزی و حشرات سودمند نیز می‌شود.

در عین حال، آمار دفتر اطلاعات و داده‌های آب کشور نشان می‌دهد با گذشت حدود ۳۰۰ روز از سال آبی ۱۴۰۱-۱۴۰۰ میزان کل حجم آب در مخازن سدهای کشور به حدود ۲۴.۵۹ میلیارد مترمکعب رسیده که بیانگر کاهش ۴ درصدی نسبت به مدت مشابه سال آبی گذشته است.

بی آبی

با این شرایط، برخی کارشناسان مانند محمد حسین شریعتمدار؛ رئیس مرکز ملی مطالعات آب و کشاورزی اتاق بازرگانی ایران، نه تنها بر تنش آبی بلکه بر ریاضت آبی در کشور تاکید دارند و می گویند که باید دهه آینده را دهه ریاضت آبی نامید چرا که اگر در این ۱۰ سال نتوانیم مسئله آب را سامان دهیم بعد از آن امیدی به مدیریت منابع آب نخواهد بود.

توصیه این کارشناسان این است که در کنار فعال‌سازی دیپلماسی آب، ریاضت آبی ۱۰‌ ساله در دستور کار سیاستگذاران قرار بگیرد، ضمن آنکه باید به کشت تابستانه پایان داد و بخش کشاورزی بر کشت پاییزه و زمستانه متمرکز شود.

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
1 + 1 =