سه مقوله پول، ارز و بانکداری از مهم‌ترین مباحث در علم اقتصاد است و تامین مالی بانک‌ها و موسسات اعتباری و مالی، نقش مهمی در اقتصاد دارد بطوریکه اگر بانک‌ها را صرفا واسطه وجوه تلقی کنیم، قاعدتا نقش محدود و منفعلی در پشتیبانی از تولید پیدا می‌کنند ولی اگر آنها را نهادی بدانیم که ۹۵درصد پول و نقدینگی کشور را منتشر می‌کنند و به موارد مصرف آن تخصیص می‌دهند، آن‌گاه این تصویر، تغییر می‌کند.

جایگاه ریپو در بانکداری چیست؟

به گزارش کارآفرین نیوز؛ با توجه به تخصیص پول و نقدینگی توسط بانک ها، بانکی که با بدهکار کردن خود، پول خلق کرده باید توجه داشت به ازای آن، کدام دارایی‌ها را اکتساب کرده و ترکیب ترازنامه‌اش را چگونه تغییر داده است. آیا اعتبار جدید صرف تامین مالی بخش‌های مولد و فعالیت‌های کارآفرینانه شده یا صرف اقدامات غیرمولد شده است؟

بر این اساس، یکی از روش های جذب نقدینگی، قرارداد ریپو است.

قرارداد ریپو قراردادی است که براساس آن یک سرمایه‌گذار، اوراق بهادار خود را به سرمایه‌گذار دیگری واگذار کرده و به‌طور همزمان متعهد می‌شود که همان اوراق بهادار یا معادل آن را در آینده و با قیمت از قبل تعیین شده یا بالاتری بازخرید کند.

قراردادهای ریپو، در تخصیص بهینه سرمایه در بازارهای مالی نقش بسزایی ایفا می‌کنند و قیمت بازخرید در این قرارداد بالاتر از قیمت فروش بوده و این تفاوت در قیمت معادل نرخ سود قرارداد است.

جایگاه ریپو در بانکداری چیست؟

زمانی که بانک مرکزی اجازه چنین قراردادی را صادر می کند در این شرایط، بانک مرکزی راهی برای تامین مالی بانک‌ها و موسسات اعتباری و مالی با استفاده از وثیقه باز کرده است.

از زاویه دیگری، زمانی که بانک‌ها در بازار بین بانکی نتوانند نقدینگی مورد نیاز خود را تامین کنند، بانک مرکزی برای اینکه نرخ سود در این بازار از سقف نرخی که اعلام کرده بالاتر نرود وارد گود می‌شود.

به اعتقاد کارشناسان بانکی، آنچه از اهمیت برخوردار است استفاده از این ابزار برای تامین منابع مالی است بطوریکه معاملات انجام شده در بازار پول می‌تواند مبتنی بر وثیقه باشد. بنابراین نه تنها بانک‌ها از بانک مرکزی بلکه از یکدیگر نیز می‌توانند با وثیقه‌گذاری تامین مالی کنند و این ابزار علاوه‌بر اینکه به بانک مرکزی توان کنترل بیشتر سود در بازار بین بانکی را می‌دهد، این امکان جدید را به بانک‌ها برای تامین مالی کم‌هزینه‌تر خواهد داد.

ریپو و ریپوی معکوس

اساسا یکی از وظایف بانک مرکزی در سیستم بانکی کشور، جذب یا تزریق نقدینگی در بازار بین بانکی است این نهاد پولی و مالی این کار را به‌وسیله ابزار بازارباز انجام می‌دهد. بسته به اینکه بانک مرکزی اوراق بخرد یا بفروشد؛ عملیات ریپو با ریپوی معکوس تعریف می‌شود.

در این عملیات، بانک مرکزی برای تامین نقدینگی بازار بین بانکی به خرید اوراق اقدام می‌کند و در تاریخ سررسید، این اوراق توسط بانک‌ها بازخرید می‌شود در این حالت نگاه این نهاد پولی و مالی، خرید اوراق با حداکثر سود است. اضافه برداشت از منابع و روند رو به رشد آن و همچنین تمایل به افزایش نرخ در بازار بین‌بانکی از نشانه‌های کمبود نقدینگی در بازار بین بانکی است.

جایگاه ریپو در بانکداری چیست؟

از سوی دیگر وقتی با مازاد منابع در بازار بین بانکی مواجه باشیم، عملیات ریپو معکوس انتخاب می‌شود. در این حالت بانک مرکزی به دنبال اعمال مداخله خود با حداقل نرخ است و نقدینگی از حساب‌جاری بانک‌ها برداشته می‌شود و پس از مدتی دوباره به حساب آنها بازمی‌گردد.

ریپو در سه دسته

قراردادهای ریپو از نظر تاریخ سررسید به سه دسته تقسیم می‌شوند.

قرارداد ریپوی یک روزه: سررسید این قراردادها یک روزه است و بسیاری از کشورهای دنیا از این قرارداد برای معاملات خود استفاده می‌کنند.

قرارداد ریپو با دوره زمانی مشخص: سررسید این قراردادها معین و بیش از یک روز است.

قرارداد ریپوی باز: سررسید این‌گونه قراردادها مشخص نیست و قابلیت فسخ توسط هریک از طرفین معامله را دارد.

جایگاه ریپو در بانکداری چیست؟

همچنین در این نوع قراردادها، نرخ بهره قرارداد ریپو به‌طور روزانه و براساس نرخ بهره بازار تعدیل می‌شود البته معمولا نرخ بهره یک‌شبه نسبت به نرخ بهره سایر سررسیدها کمتر است.

از سوی دیگر، قراردادهای ریپو به دو گروه تقسیم می‌شوند؛ قراردادهای ریپوی دوطرفه و قراردادهای سه‌طرفه.

در ابتدای راه‌اندازی معاملات قراردادهای ریپوی دوطرفه، معامله‌گران به‌طور مستقیم با همدیگر معاملات را انجام می‌دادند درحالی‌که معاملات قراردادهای ریپو سه طرفه از طریق یک واسطه مرکزی صورت می‌گرفت اما طی سال‌های اخیر، معاملات هر دوی این قراردادها از طریق واسطه مرکزی صورت می‌گیرد.

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
4 + 11 =