ممانعت از معاملات و تراکنش های مشکوک با هویت سنجی از مشتریان و هماهنگی دقیق بین نهادهای مالی و قضایی برای جلوگیری از مسائلی چون تامین مالی تروریسم و پولشویی از جمله ویِژگی های کد شهاب است ٰ‌؛ اما کارکرد ویژه آن، تشویق تراکنش های برخط و غیرحضوری و استفاده از امکانات بانکداری دیجیتال در زمانه کرونا به شمار می آید .

۳ کارکرد ویژه کد شهاب در بستر بانکداری دیجیتال

به گزارش کارآفرین نیوز ،‌شفافیت در راستای مبارزه برخط با تامین مالی تروریسم و پولشویی، سرعت بالای تبادل اطلاعات، هویت سنجی مشتریان بانکی، کشف دسته چک های تقلبی و همپوشانی، تعامل و هماهنگی بالای نهادهای مالی، امنیتی مجازی و قضایی از دیگر کارکردهای ثبت کد شهاب در حساب های کاربری مشتریان بانکی محسوب می شود.

گسترش خدمات آنلاین و برخط بانک ها و موسسات مالی قاعدتا میزان مراجعه و احراز هویت حضوری کاربران و مشتریان را بسیار کمتر کرده است و به همین نسبت تایید هویت و فعالیت مشتریان نیز در سطوح سایبری اهمیت و ضرورت بیشتری می یابد.

از آنجا که براساس بخشنامه اداره کل مبارزه با پولشویی و تامین مالی تروریسم، بانک ها قبل از تحویل دسته چک باید اطلاعات مشتری را در سامانه نهاب وارد کرده و تاییدیه بگیرند، به این ترتیب یکی از راه های پولشویی با پیشگیری روبرو شد و تعداد چک های تقلبی و مشکل دار نیز کمتر شد.

یکی از مهمترین پروژه‌های بانک مرکزی در راستای ارتقای شفافیت، سامانه «نهاب» است که تخصیص شماره شناسایی منحصر به فرد برای هر یک از افراد جامعه را در شبکه بانکی میسر می‌کند و در این زمینه، کدملی اشخاص حقیقی، شناسه ملی اشخاص حقوقی و کد فراگیر اتباع خارجی باید به شبکه بانکی اعلام شود.

 

کد شهاب چیست؟

کد شهاب مخفف «شناسه هویت الکترونیکی بانکی» است. یعنی برای هر مشتری بانکی یک شناسه هویتی منحصربه‌فرد توسط سامانه نهاب تعریف می‌شود تا در راستای قوانین مبارزه با پولشویی به کار بیاید. در نتیجه برای همه مشتریان بانکی که دارای حساب بانکی هستند و خدمات مختلف بانکی از جمله پرداخت، نقل و انتقال، هویت‌سنجی دسته چک و… به آنها ارائه می‌شود، الزامی است. این شناسه ۱۶ رقمی (همانند شماره روی کارت‌های بانکی به صورت گروه‌های ۴ رقمی اعلام می‌شود) مشتری را در همه بانک‌ها شناسایی می‌کند و دیگر نیازی به احراز هویت و استعلام مشخصات فردی مجدد مشتری نیست.

بنابراین دریافت کد شهاب برای تمامی مشتریان بانکی که هرگونه حساب بانکی در بانک‌ها و مؤسسات مالی مختلف دارند، الزامی است. فرقی ندارد ایرانی باشند یا از اتباع کشورهای دیگر.
 

مهم‌ترین دستاوردهای این طرح، تحت پوشش قرار گرفتن سامانه‌های سیستم مدیریت سپرده‌ها، سیستم مدیریت تسهیلات، سیستم ارزی، سیستم‌های بانکداری اینترنتی، سیستم بانکداری همراه، سیستم تلفن‌بانک و کانال‌ها و مشتریان است. خلاصه همه اطلاعات بانکی فرد، یکجا جمع می‌شود تا امکان هرگونه ناهماهنگی در اجرای قانون سلب شود.

سامانه نهاب بانک مرکزی چیست؟
 

سامانه نهاب، سامانه‌ای یکپارچه حاوی اطلاعات هویتی مشتریان است که تخصیص شماره شناسایی منحصر به فرد برای هر یک از افراد جامعه را در شبکه بانکی میسر می‌ سازد. از اهداف کلان این پروژه فراهم کردن بستری امن برای انتقال اطلاعات هویتی و بانکی مشتریان نظام بانکی به مرکز ریشه گواهی بانکی جهت صدور توکن‌های «نماد» بوده و به‌عنوان پروفایل مشتریان بانکی مورد استفاده قرار خواهد گرفت.

سامانه نهاب به عنوان پیش نیاز طرح نماد شناخته می شود. نماد با هدف پیاده سازی بستر گواهی امضای دیجیتال در نظام بانکی و به کارگیری آن در سامانه‌های مهم و حاکمیتی همچون پورتال ارزی، سنا، سپام، کاشف، ساتنا و پایا تدوین شد که با پیاده سازی، نیازمندی‌های آن، اعم از تصدیق اصالت مشتریان حقیقی و حقوقی در ارائه خدمات بانکداری الکترونیکی، رمزنگاری اطلاعات حساس، امضای دیجیتال داده‌ها و انتقال امن آن ها محقق شده است.

از جمله مهم‌ترین دستاوردهای این طرح، تحت پوشش قرار گرفتن سامانه‌های سیستم مدیریت سپرده‌ها، سیستم مدیریت تسهیلات، سیستم ارزی، سیستم‌های بانکداری اینترنتی، سیستم بانکداری همراه، سیستم تلفن‌بانک و کانال‌ها و مشتریان است. خلاصه همه اطلاعات بانکی فرد، یکجا جمع می‌شود تا امکان هرگونه ناهماهنگی در اجرای قانون سلب شود.

این سیستم با نگهداری اطلاعات مشتریان بانکی در خود، امکان ارائه انواع استعلام های مرتبط با مشتریان بانکی را به سایر سامانه های مجاز خواهد داشت. سامانه نهاب جهت انجام وظایف خود نیاز به ارتباط با سیستم های اطلاعاتی سایر ارگان ها نظیر سامانه ثبت احوال، سامانه ثبت شرکت ها، اداره پست، سیستم های نیروی انتظامی و سایر دستگاه های قضایی و دولتی دارد.

ویژگی های سامانه نهاب


از فواید استفاده از این سامانه می توان به بالاتر بردن سرعت دسترسی و اعتبار سنجی در خدمات دهی آنلاین، نام برد.از طریق سامانه نهاب می توان اطلاعات مشتریان را نگهداری کرده و استعلام های مرتبط به مشتریان را در سامانه های مجاز انجام داد.

بانکداری الکترونیک در خدمت کد شهاب

هرچند برای این کار باید ارگان های دیگر نیز مانند پست، نیروی انتظامی، ثبت احوال و سامانه ثبت شرکت ها و دیگر دستگاه های دولتی و قضایی نیز باید این سامانه را همراهی کنند و تمام افراد حقیقی، حقوقی و اتباع خارجی باید در سیستم ثبت شده و کد شهاب دریافت کنند.

سامانه نهاب جهت انجام وظایف خود نیاز به ارتباط با سیستم های اطلاعاتی سایر ارگان ها نظیر سامانه ثبت احوال ، سامانه ثبت شرکت ها ، اداره پست ، سیستمهای نیروی انتظامی و سایر دستگاههای قضایی و دولتی دارد.

این سیستم با نگهداری اطلاعات مشتریان بانکی، امکان ارائه انواع استعلام های مرتبط با مشتریان بانکی را به سایر سامانه های مجاز خواهد داشت.


سامانه های همیار نهاب در شهاب

اما فقط سامانه نهاب نیست که بار هویت سنجی و اطمینان بخشی را درباره اطلاعات مشتریان بانک های کشور به دوش می کشد.سه سامانه «نهاب»، «شهاب» و «نماد» در واقع پلتفرم های بانکی در اختیار مشتریان برای امنیت بیشتر و مطمئن سازی خدمت رسانی است. هر یک از این سه سامانه به نوعی تکمیل کننده کار دو سامانه دیگر است.

این سامانه ها جزء زیرساخت های پولی بانک مرکزی به شمار می آیند. زیرساخت های پولی، زیرساخت‌های فناوری مشتمل بر سامانه ها و شبکه های ارتباطی است که بستر امن و مطمئن پیام‌رسانی ، تبادل داده و ارتباطات بین سازمانی را فراهم می​ آورند. از جمله دیگر نظام های این زیرساخت می توان کاشف، سپام، پرتال ارزی و نشان گذاری را نام برد.

نماد، سامانه تامین و تضمین کننده محرمانگی، صحت، دقت و انکارناپذیری در نظام بانکی است که باعث ایجاد یک هویت دیجیتالی امن برای مشتریان به منظور استفاده از خدمات بانکی مجازی می شود.

سامانه نماد برای پیاده‌سازی بستر گواهی امضای دیجیتال در نظام بانکی و به‌کارگیری آن در سامانه‌های مهم و حاکمیتی همچون «پرتال ارزی»، «سنا»، «سپام»، «کاشف»، «ساتنا»، «چکاوک» و «پایا» تدوین شده است.

استقرار و راه‌اندازی سامانه نماد با همت و تلاش متخصصان کشور، یک زیرساخت یکپارچه، متمرکز و در عین حال امن را در اختیار بانک‌ها و مشتریان قرار داده و از این پس، مشتریان شبکه بانکی، صرف‌نظر از بانک ارائه دهنده خدمات، می‌توانند از یک گواهی امضای دیجیتال برای دریافت خدمات استفاده کنند.

با اجرای این پایگاه داده در بانک مرکزی، تراکنش‌ افرادی که این کد را ندارند به تدریج متوقف می‌شود. این کار در بهمن ماه سال گذشته با تراکنش‌های ساتنا آغاز شد و از روز ششم اردیبهشت جاری در تراکنش‌های پایا اجرا می‌شود و  در مراحل بعدی گسترش پیدا خواهد کرد.


تعداد تراکنش های بدون هویت کاهش یافته است

مهران محرمیان معاون فناوری‌های نوین بانک مرکزی در همین رابطه چندی پیش از عدم پذیرش تراکنش‌های فاقد کد شهاب از امروز ۶ اردیبهشت در پایا خبر داد و گفت: در این پروژه کدملی اشخاص حقیقی، شناسه ملی اشخاص حقوقی و کد فراگیر اتباع خارجی باید به شبکه بانکی اعلام شود که این پایگاه داده در بانک مرکزی ایجاد شده و تراکنش‌های افرادی که این کد را ندارند به تدریج محدود و متوقف می‌شود.

بانکداری الکترونیک در خدمت کد شهاب

وی گفت: برگشت خوردن تراکنش‌های بدون کد ملی شخص حقیقی و شناسه ملی شخص حقوقی در پایا تاثیری بر فعالیت مشتریانی که اطلاعات هویتی ایشان نزد بانک‌ها موجود است نخواهد داشت.

محرمیان با بیان اینکه بانک‌ها باید برای ثبت کد شهاب و ثبت حساب‌ها در بانک مرکزی اقدام کنند، تاکید کرد: این اقدام گام دیگری برای شفافیت تراکنش‌های بانکی است. این اقدام در بهمن ماه سال گذشته با تراکنش‌های ساتنا آغاز شد و از امروز ۶ اردیبهشت‌ماه در تراکنش‌های پایا ادامه می‌یابد که در مراحل بعدی نیز گسترش خواهد یافت.

معاون فناوری‌های نوین بانک مرکزی افزود: در حال حاضر تعداد تراکنش‌های بدون هویت بسیار کاهش یافته است و دلیل اینکه این اقدامات به تدریج انجام می‌شود این است که توقف یک‌باره تمام تراکنش‌های بدون هویت، می‌توانست مشکلات عدیده‌ای را برای این مشتریان ایجاد کند.

مشتری، مهمترین رکن مبارزه با تروریسم است

اداره کل مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم، بخشنامه جدیدی را برای قوانین و مقررات مربوط به صدور دسته‌چک بانکی صادر کرد که مقدمه پدید آمدن سامانه نهاب شد. طبق این بخشنامه، از این پس تحویل دسته‌چک جدید به متقاضیان تنها به‌شرط هویت سنجی متقاضی در سامانه نهاب امکان‌پذیر خواهد بود. در این بخشنامه ذکر شده که شناسایی مشتری از مهم‌ترین ارکان مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم است.


آیا برای کد شهاب به بانک مراجعه کنیم؟

این سوال برای بسیاری از مردم به وجود آمده است که با اجباری و ضروری شدن ثبت کد شهاب، آیا حضور مشتریان در بانک ها برای دریافت این کد لازم است؛ به خصوص در شرایطی که شیوع ویروس کرونا و موج های جدید ناشی از ویروس های جهش یافته تحت نام های ویروس کرونای انگلیسی، آفریقای جنوبی، آمریکایی، هندی و ... تشدید شده است.

بانکداری الکترونیک در خدمت کد شهاب

 محرمیان  می گوید: برای مشتریان حقیقی، کد ملی، برای حقوقی ها، شناسه ملی و برای اتباع بیگانه، باید کد فراگیر صادر شود. (اما این به معنای انتشار کد نیست)

وی می افزاید: این (کد شهاب) چیزی نیست که سیستم بانکی بخواهد به مشتری بدهد بلکه مشتری باید (کد ملی برای افراد حقیقی، شناسه ملی برای حقوقی ها و کد فراگیر برای اتباع خارجی)  به بانک اعلام کند و به عبارت دیگر هر کس که کد ملی داشته باشد و قبلا آن را به بانک اعلام کرده باشد، عملا کد شهاب هم دارد.

به گفته محرمیان این اتفاق (ثبت شهاب) پاسخگویی شبکه بانکی به نهادهای قضایی و بالادستی شفاف می کند. با این حال نیازی به مراجعه و اقدام از سوی مشتریان نیست.

او می افزاید: هر تراکنشی که در پایا کد شهاب نداشته باشد برگشت می خورد اما حتی اگر یک بار برای یکی از حساب های خود کد ملی داده باشد به طور یکپارچه، برای بقیه حساب ها هم اعمال می شود.
 

پایا و ساتنا چیست؟

 پایا یک سیستم تبادل اطلاعات بانکی است که به بانک‌ها اجازه می‌دهد تمامی تبادلات بین بانکی مشتریان خود را به صورت الکترونیکی انجام دهند. کاربرد اصلی این سامانه، مکانیزه کردن پرداخت‌های خرد بین بانکی با تعداد انبوه برای مشتریان است که پس از تکمیل مراحل پیاده سازی، ارائه خدمات از طریق اینترنت را نیز میسر می‌سازد و به کمک این سامانه، بانک‌های عضو آن می‌توانند بنا به درخواست مشتری، دستور واریز و یا برداشت وجوه در حساب‌های سایر بانک‌ها صادر کند.

بانک مرکزی با پیاده سازی این سامانه، امکان حواله الکترونیکی پول از حسابی در یک بانک به حسابی در بانک دیگر (بین بانکی) را فراهم کرده است و مشتریان بانک‌ها با استفاده از پایا می‌توانند پول را از حساب خود به حسابی در بانک دیگر به صورت الکترونیکی حواله کنند.

بانکداری الکترونیک در خدمت کد شهاب

همچنین، ساتنا سامانه‌ای الکترونیکی است که پردازش و تسویه تراکنش‌های بین بانکی و دستور پرداخت‌های فوری را به صورت انفرادی و آنی انجام می‌دهد. در این سامانه مشتریانی که در بانک ملی دارای یکی از انواع حساب (جاری، پس انداز و کوتاه مدت) هستند، می‌توانند نسبت به انتقال وجوه (مبالغ بیش از ۱۵ میلیون تومان) به حساب خود یا سایر افراد در سایر بانک‌ها اقدام کنند.

سامانه ذکر شده به مشتریان یک بانک این امکان را می‌دهد تا با مراجعه به شعب بانک خود و یا از طریق سامانه اینترنتی بانک حواله‌هایی با مبالغ بیش از ۱۵ میلیون تومان را به هر حسابی در هر بانکی انتقال دهند که مزایای به کارگیری ساتنا را می‌توان امنیت، سرعت و سادگی انجام عملیات آن نام برد.

یکی از اثرات بزرگ بحران کنونی بر صنعت بانکداری جهان، تسریع حرکت مردم به سمت بانکداری موبایل و بانکداری اینترنتی بوده است. در ماه‌های اخیر بانک‌ها شاهد افزایش سریع تعداد استفاده‌کنندگان از پلت‌فرم‌های ارائه خدمات دیجیتال بوده‌اند و بسیاری از کارشناسان صنعت بانکداری معتقدند روندی که آغاز شده است، ادامه پیدا خواهد کرد.

یکی از اثرات بزرگ بحران کنونی بر صنعت بانکداری جهان، تسریع حرکت مردم به سمت بانکداری موبایل و بانکداری اینترنتی بوده است. در ماه‌های اخیر بانک‌ها شاهد افزایش سریع تعداد استفاده‌کنندگان از پلت‌فرم‌های ارائه خدمات دیجیتال بوده‌اند و بسیاری از کارشناسان صنعت بانکداری معتقدند روندی که آغاز شده است، ادامه پیدا خواهد کرد.

هویت چند درصد از مشتریان بانک ها احراز شده است؟

معاون اداره نظام های پرداخت بانک مرکزی می گوید که ۹۸ درصد مشتریان حقیقی شبکه بانکی به طور کامل احراز هویت شده اند و نیازی به مراجعه و اقدام از سوی مشتریان بانکی نیست.

محمدرضا مانی یکتا  گفت: محدودیت های اعمال شده از روزهای گذشته، بخشی از سلسله تغییراتی است که شبکه بانکی در راستای اجرای مقررات مبارزه با پولشویی متعهد به انجام آن است. این تغییرات شامل کنترل هایی است که در سامانه های تسویه ساتنا و پایا بین بانک مرکزی و بانک ها انجام می شود که فاز اول آن در بهمن ماه سال گذشته در ساتنا انجام شد و فاز دوم آن از ۶ اردیبهشت در پایا انجام می شود.

به گفته  معاون اداره نظام های پرداخت بانک مرکزی، زمانی که مشتریان نسبت به افتتاح حساب در بانک اقدام کرده اند اطلاعات شان در سامانه نهاب بانک مرکزی ثبت و کد شهاب اخذ شده است. در حال حاضر بالغ بر ۹۸ درصد مشتریان حقیقی شبکه بانکی به طور کامل احراز هویت شده اند و در مورد سایرین نیز هماهنگی ها و کنترل های لازم با بانکها انجام شده و تاکنون مشکلی پیش نیامده است.

بانکداری الکترونیک در خدمت کد شهاب

یکتا تصریح کرد: بر این اساس نیازی به مراجعه و اقدام از سوی مردم و مشتریان بانکی وجود ندارد و بانک ها اقدامات لازم را انجام می دهند. 

کرونا، سازوکارهای بانکی را دیجیتالی می کند

یکی از اثرات بزرگ بحران کنونی بر صنعت بانکداری جهان، تسریع حرکت مردم به سمت بانکداری موبایل و بانکداری اینترنتی بوده است. در ماه‌های اخیر بانک‌ها شاهد افزایش سریع تعداد استفاده‌کنندگان از پلت‌فرم‌های ارائه خدمات دیجیتال بوده‌اند و بسیاری از کارشناسان صنعت بانکداری معتقدند روندی که آغاز شده است، ادامه پیدا خواهد کرد.

در واقع به باور این کارشناسان، بحران کنونی نقطه عطفی برای صنعت بانکداری است.بانک‌های سنتی و تازه‌واردها به این صنعت همگی با تحولی بزرگ مواجه شده‌اند و باید برای دورانی جدید آماده شوند؛ دورانی که در آن مشتری‌ها خواهان دریافت خدماتی گسترده‌تر به شکل آنلاین هستند و به حضور در شعبه اشتیاقی ندارند.

همچنین بدون شک ضروری است سیاست‌های سرمایه‌گذاری بانک‌ها، برنامه‌های آتی و... تغییر کند. بی تردید بحران همه‌گیری کرونا بر بانک‌های اروپایی، حرکت بی‌بازگشت به سمت بانکداری دیجیتال، رقابت بین بانک‌های سنتی و اینترنتی و برخی تحولات در آینده اثرات عمیقی خواهد گذاشت.

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
2 + 4 =